UKRAYNA: YOLSUZLUK,LİYAKATSİZLİK VE SAVAŞ
Ukrayna savaşı: Zelenskiy’nin yolsuzluk tasfiyesi neden çatışmanın sonucu açısından kilit önemde olabilir?
Ukrayna Devlet Başkanı Volodymyr Zelensky, üst düzey ulusal ve bölgesel hükümet yetkililerinin kapsamlı bir şekilde tasfiye edildiğini ve devlete ait doğal gaz devi Naftogaz için yeni bir denetim kurulu atandığını açıkladı. Bu hamle, hem Ukrayna halkına hem de ülkenin batılı müttefiklerine, Rusya ile devam eden savaşa rağmen yolsuzlukla mücadelenin bir öncelik olmaya devam ettiği konusunda güvence vermek için atılmış bir adımdır.
Zelenskiy’nin Halkın Hizmetkârı partisinin çoğunlukta olduğu Ukrayna Parlamentosu Verkhovna Rada da Başkan’ın izinden giderek savunma alımlarında şeffaflığı arttırmayı amaçlayan bir yasa tasarısı sunarak, örneğin askerlerin erzakları için yapay olarak şişirilmiş fiyatlar ödenmesinin önüne geçmeyi hedefledi.
Bu hamle uluslararası basında Ukrayna siyasetinin tepesinde büyük bir görev değişikliğine benzetildi. Ulusal hükümetten ayrılan üst düzey yetkililer arasında başsavcı yardımcısı, toplum ve bölgesel kalkınma bakan yardımcıları, sosyal politika bakan yardımcısı ve savunma bakan yardımcısı yer aldı.
Ayrıca dört cephe hattı bölgesel yönetiminin – Dnipropetrovsk, Sumy, Zaporizhzhia ve Kherson – başkanları da görevden alındı. Bunlar arasında Dnipropetrovsk bölge valisi Valentyn Reznichenko’nun adı “Büyük Yeniden Yapılanma” projesiyle ilgili bir skandala karışmış ve bölgesindeki yolların yeniden inşası için ayrılan 41 milyon ABD Doları (33 milyon Sterlin) tutarındaki fonun %65’ini kız arkadaşı Yana Khlanta’nın ortak olduğu bir şirkete vermekle suçlanmıştı.
İşini kaybeden bir diğer kilit isim ise Ukrayna Başsavcı Yardımcısı Oleksiy Symonenko. Symonenko, Aralık ayı sonlarında İspanya’da tatil yapmakla suçlanıyordu ve bu tatilin bir kısmı tanınmış bir Ukraynalı işadamı tarafından finanse edilmişti.
Kiev’in başkent bölgesinin lideri Oleksii Kuleba da görevden alındı. Ancak Kuleba, Zelenski tarafından derhal başkanlık ofisinin başkan yardımcısı olarak atandı. Kuleba, istifa eden en görünür isim olan Kyryl Tymoshenko’nun yerini aldı. Timoşenko geçen yıl General Motors tarafından insani amaçlarla Ukrayna’ya bağışlanan bir arabayı kişisel olarak kullanması da dahil olmak üzere kamuoyunda skandallara karışmıştı.
Bu tür kişisel güç ve mevki istismarları Ukrayna’da uzun zamandır endemikti ve Rus işgaliyle aniden sona ermedi. Ancak bu durum pek çok sıradan Ukraynalıyı çileden çıkarmıştır.
Ukrayna’da resmi işsizliğin %30’a ulaştığı ve halkın reel gelirlerinin %21 oranında düştüğü bir dönemde, yolsuzluğun kökünü kazımaya kendini adamış bir hükümet için hiç de iyi bir durum değil.
Çoğu insan ülkelerini savunmak için olağanüstü fedakarlıklarda bulundu ve son 11 ay boyunca artan zorluklara katlandı. “Monako taburu” olarak adlandırılan kesim ise bunun tam tersidir. Bunlar, konumlarını aileleriyle birlikte ülkeyi terk etmek için kullanan mevcut ve eski üst düzey yetkililer ve iş adamlarıdır. Bu elitlerin birçoğu Fransa, İspanya, İsviçre ve Avusturya’daki tatil beldelerindeki yeni lüks yaşamlarını finanse etmek için önemli varlıklarını da yanlarına aldılar.
Bu neden önemli?
Zelenskiy’nin son ifşaatlara verdiği kesin ve hızlı yanıt, sıradan Ukraynalıların başkanlarından hoşnutsuz olabileceğinin farkında olduğunu yansıtıyor. Ancak şu ana kadar yolsuzluk skandalları, Kiev Uluslararası Sosyoloji Enstitüsü (KIIS) tarafından Aralık 2021’de %27’den Aralık 2022’de %84’e yükselen, eşi benzeri görülmemiş düzeyde kamu güvenine sahip olmaya devam eden Zelenskiy’nin kendisini lekelemedi. Aynı araştırmada silahlı kuvvetlerin Aralık 2021’de %72 olan güven oranı %96 ile Ukrayna’daki tüm kurumlar arasında en yüksek güvene sahip kurum olduğu ortaya çıktı.
“Görev değişikliği” göründüğünden daha az kapsamlı. Burada daha önce de belirtildiği üzere, örneğin görevden alınan ulusal hükümet yetkililerinin çoğu bakan yardımcısıydı. Bunlar bir bakanın ekibi içinde daha “teknik figürler” olarak kabul edilen kişilerdir. Dolayısıyla mevcut hükümetin temel yapısının ve Ukrayna hükümetindeki güç dengesinin değişmesi pek olası değil. Başbakan Denys Shmyhal ve Savunma Bakanı Oleksiy Reznikov gibi kilit isimler yerlerinde kalmaya devam edecek.
Her ikisinin de mevcut yolsuzluk skandallarına karıştığına dair bir iddia yok, ancak bu olaylar açıkça onların gözetimi altında gerçekleşti – ne de olsa savunma alımları mevcut hükümet işlerinin merkezinde yer alıyor.
Yolsuzluğun ortadan kaldırılması, savaşın nasıl ve ne zaman sona ereceği ve savaştan nasıl bir Ukrayna çıkacağı konusunda kilit bir faktör olmaya devam edecek. Şeffaflık ve dürüstlüğü sağlamaya yönelik adımları gösterebilmek, ülkenin AB üyeliği yolunda ilerlemesi için de kilit önemde olacaktır. Ukrayna Cumhurbaşkanı da bunun farkında ki 24 Ocak’ta gece yaptığı ulusa sesleniş konuşmasının büyük bir bölümünü bu konuya ayırdı.
Bu, Zelenskiy’nin tasfiyesini memnuniyetle karşılayan ve Kiev’in savaş çabalarına Washington’un desteğinin devam edeceği sözünü veren Demokrat ve Cumhuriyetçi ABD senatörleri de dahil olmak üzere kilit müttefikler arasında açıkça beklenen ve alınan bir mesajdı.
Ardından hem Almanya hem de ABD’nin Kiev’in uzun süredir talep ettiği ana muharebe tanklarını göndereceğini açıklaması, Zelenskiy’nin yolsuzlukla mücadele çabalarını iki katına çıkardığı algısıyla açıkça bağlantılı.
Bu da Ukrayna’nın batılı ortaklarının Kiev’in Rusya’ya karşı savaşında başarılı olmasına yardım etme kararlılığının yanı sıra, bu savaştan güçlü ve demokratik bir Ukrayna’nın çıkacağına dair bir taahhüde de işaret ediyor.
___________________________________
