Thomas Jefferson’ın Kur’an’ı: İslam ve Amerikanın Kurucuları
Bu özgün ve aydınlatıcı kitapta Denise A. Spellberg, Amerikan din özgürlüğü hikâyesinin az bilinen ama çok önemli bir boyutunu, İslam’ın şaşırtıcı bir rol oynadığı bir dramı gözler önüne seriyor. 1765 yılında, Bağımsızlık Bildirgesi’ni kaleme almadan on bir yıl önce, Thomas Jefferson bir Kur’an satın aldı. Bu, İslam’a ömür boyu sürecek ilgisinin sadece başlangıcıydı ve daha sonra Orta Doğu dilleri, tarihi ve seyahati hakkında çok sayıda kitap edinecek ve İngiliz örf ve adet hukuku ile ilgili olarak İslam hakkında kapsamlı notlar alacaktı. Jefferson, İngiltere ve Amerika’daki Protestan çağdaşları arasında yaygın olan inanca yönelik kişisel küçümsemesine rağmen İslam’ı anlamaya çalıştı. Ancak çoğunun aksine, 1776’da Jefferson Müslümanları yeni ülkesinin gelecekteki vatandaşları olarak hayal edebiliyordu.
Çığır açan bir araştırmaya dayanan Spellberg, Jefferson başta olmak üzere bir avuç Kurucu’nun, tamamen spekülatif bir tartışmadan Amerika’da yönetim için pratik bir temel oluşturmak üzere Müslümanların (o zamanlar Batı toplumunda nihai yabancılar olarak görülüyorlardı) hoşgörüsüne ilişkin Aydınlanma fikirlerinden nasıl yararlandıklarını ikna edici bir şekilde anlatıyor. Bu şekilde, kolonilerde varlıkları bile bilinmeyen Müslümanlar, gerçekte hor görülen azınlıklar olan Yahudileri ve Katolikleri de kapsayacak, eşi benzeri görülmemiş, benzersiz bir Amerikan dini çoğulculuğunun hayali dış sınırı haline geldi. Jefferson’ın siyasi hasımlarının hayatının sonuna kadar onu kötüleyeceği Müslümanların dahil edilmesine ilişkin kamuoyundaki şiddetli tartışma, Kurucuların pekala yapabilecekleri gibi Protestan bir ulus kurmama yönündeki nihai kararlarında belirleyici oldu.
İslam hakkındaki popüler şüpheler sürerken ve Amerikan vatandaşı Müslümanların sayısı milyonlara ulaşırken, Spellberg’in Kurucuların bu radikal düşüncesine dair aydınlatıcı anlayışı her zamankinden daha acil. Thomas Jefferson’ın Kur’an’ı, ülkemizin kuruluşunda var olan ideallere ve bunların günümüz ve geleceğimiz üzerindeki temel etkilerine tam zamanında bir bakış.
Denise A. Spellberg, Austin’deki Texas Üniversitesi’nde tarih ve Orta Doğu çalışmaları alanında doçenttir ve İslam medeniyeti ile Avrupa ve Amerika’da İslam üzerine dersler vermektedir.
Kitap hakkında Yorumlar
“Denise Spellberg, Thomas Jefferson’ın gerçek dini özgürlük vizyonunun ruhunu ve özünü yeniden ele alarak burada harika bir şey yapmış. Jefferson ve Kurucu meslektaşlarının çoğu için ‘hoşgörü’den ‘özgürlük’e geçiş, hiçbir inancı olmayanlar da dahil olmak üzere herhangi bir inanca sahip olanlara koruma ve evet, sığınak sağlayan derin bir değişime işaret ediyordu. Jeffersoncu İslam anlayışına odaklanan Spellberg, ilgi çekici bir üslupla yeni bir hikâye anlatıyor ve bize geçmişin, kesinlikle mükemmel olmasa da, bunca yıl sonra bile bize öğretecek çok şeyi olduğunu gösteriyor.”
Jon Meacham, Pulitzer ödülü sahibi ve Thomas Jefferson:The Art of Power kitabının yazarı..
“Jefferson’ın dini hoşgörüsünün evrenselliğini, sadece Yahudiler ve Katolikler için değil Müslümanlar için de tam vatandaşlık ve eşitlik düşüncesini, İslam’ın ‘hatalarına’ dair geleneksel görüşü kabul ederken detaylı bir şekilde açıklayan etkileyici ve tam zamanında yazılmış bir kitap. Denise Spellberg, ‘Müslümanların Amerikan ideallerine ilk kez nerede, ne zaman ve nasıl dahil edildiğini’ ayrıntılı olarak belgeliyor. Kurucuların çoğulculuğunun boyutlarını araştıran bu kitap, Jefferson’ı anlamamıza önemli bir katkı sağlamakla kalmıyor, günümüz dünyası hakkında da önemli bir yorum sunuyor.”
-Bernard Bailyn. İki kez Pulitzer ödülü kazanan ve The Barbarous Years kitabının yazarı
“Bu çığır açan kitapta Spellberg, Amerika’nın kurucu babalarının dini hoşgörüyü sadece çeşitli Protestan gruplar için değil, aynı zamanda gelecekteki Müslüman vatandaşları için de temel bir Amerikan ideali olarak nasıl tasarladıklarını araştırıyor. Katoliklere, Yahudilere ve Müslümanlara yönelik hoşgörülü tutumların, erken dönem Amerikalı düşünürlerin din özgürlüğünü mümkün olan en geniş anlamda ele almalarına nasıl yol açtığını araştıran Spellberg’in kitabı, bugün ulusun dini çoğulculuğa yönelik doğal planına direnenlere önemli bir düzeltme sunuyor. Bu fikirlerin transatlantik gelişiminin izini süren Spellberg, Amerika Birleşik Devletleri’nin kuruluşu sırasında Avrupa ve Amerika’nın İslam ve dini çeşitlilik algılarıyla ilgilenenler için kritik bir zemin hazırlamıştır.”
-Ali Asani, Profesör ve Harvard Üniversitesi Prens Alwaleed bin Talal İslam Araştırmaları Programı Direktörü
https://www.iclrs.org/blurb/thomas-jeffersons-quran-islam-and-the-founders/
