Felsefeden Çıkış
“Tüm onurumuz düşüncededir. Onunla yükselmeli, dolduramayacağımız mekân ve zamanda değil.
O hâlde iyi düşünmeye gayret edelim: bu ahlâkın ilk kuralıdır.”
Pascal
Felsefeden çıkış, felsefeye girmek için değildir.
Bu bir reddediş değil, bir arınma eylemidir.
Çünkü bugün felsefe, düşünmenin kendisi olmaktan çıkmış; düşünme üzerine düşünmenin, düşünceyi biçimlendiren sistemlerin adı olmuştur. Artık felsefe bir yaşam biçimi değil, bir meslek; bir ruh terbiyesi değil, bir akademik işleyiştir.
Oysa hiçbir filozof “felsefeye giriş” kitabı yazmadı. Onlar Metafizik dediler, Poetika dediler, Politika dediler; ama hiçbirinin eseri “Felsefe” adını taşımadı. Çünkü felsefe bir başlık değil, bir haldir. Düşüncenin doğduğu yer, kitabın değil insanın içidir.
Bugün “felsefe” adıyla yazılan pek çok metin, felsefeyi öğretirken ondan uzaklaştırıyor. “Felsefeye giriş”, “felsefe tarihi” gibi başlıklarla çoğaltılan kitaplar, düşünmeyi aktaran ama düşünmenin kendisini unutturan kılavuzlara dönüşüyor.
felsefeden çıkış, işte bu zihinsel kalıplardan, bu öğretici dilden, bu yapay rehberlikten kurtulmaktır. Çünkü felsefe bir müfredat değil, yolda olma bilincidir.
Felsefeden çıkış, bilgiden değil; bilgeliğin özünden doğar.
Hikmetle bakmak, irfanla görmek, kendini bilmektir bu çıkışın anlamı.
felsefeden çıkış, insanın bilgiye hükmetme arzusunu terk etmesi, bilgiyi bir güç değil, bir tevazu vesilesi olarak yeniden kavramasıdır. Çünkü felsefenin en büyük yanılgısı, hakikati kavramlarla kuşatabileceğini sanmasıdır. Oysa hakikat, ancak merhametle ve sadelikle yaklaşana kendini gösterir.
Bu yüzden felsefeden çıkış, bir tür içsel devrimdir.
Doğruluk, dürüstlük, sadelik ve merhamet — işte felsefeden çıkışın dört kapısı.
Bu kapılardan geçmeden felsefe, yalnızca kavramların oyununa dönüşür.
Oysa felsefe, hakikatin insanda yankı bulduğu yerde başlar.
Felsefeden çıkış, felsefeyi küçümsemek değildir; onu kendi menşeindeki hikmete iade etmektir. Çünkü hikmet, bilginin biçimsel doğruluğundan çok, varoluşun içsel doğruluğuna yönelir.
Ve belki de asıl filozof, felsefeden çıkabilen, düşünceyi kendinde bir ahlâka, bir merhamete, bir susuşa dönüştürebilendir.
