TÜRKİYE’DE ÇOCUK İŞÇİLİĞİYLE İLGİLİ ON GERÇEK

Türkiye’de çocuk işçiliği ülke için hem uluslararası hem de yerel bir sorun olarak devam etmektedir. Türk ve uluslararası toplumun çocuk işçiliğini önlemek ve çocukların çıkarlarını korumak için politika ve girişimler oluşturma çabalarına rağmen çocuk işçiliği devam etmektedir. Aşağıdaki gerçekler, Türkiye hükümetinin çocuk işçiliğini sona erdirmek için gösterdiği çabaların yanı sıra, çocukların tipik olarak gerçekleştirdiği çalışma türlerinin ayrıntılarını da vurgulamaktadır .

Türkiye’de Çocuk İşçiliğiyle İlgili 10 Gerçek

1. Fındık Tarlalarında Çalışma: Türkiye’de fındık üretimi , tarımsal üretimin en büyük sektörü olup, Türkiye’nin tarımsal ihracatının yaklaşık yüzde 20’sini oluşturmaktadır. Bu nedenle, fındık hasadı döneminde birçok göçmen tarım işçisi, Türkiye’nin doğu ve batı bölgelerinde iş aramak için seyahat etmektedir. Bu işçilerin çocukları aileleri ile birlikte seyahat etmekte ve Türkiye’de fındık hasadına da katkıda bulunmaktadır. 2017 yılında yaklaşık 800.000 çocuk fındık tarlalarında çalıştı. Çocukların çoğu tarlalarda haftada yedi gün 11 saat çalışıyor .
2.  İnsan Kaçakçılığı ile Mücadele; İkinci Ulusal Eylem Planı:  Türkiye’de varolan programıdır. Bu program hem çocuk kaçakçılığı kurbanlarını hem de göçmen tarım işçilerinin çocukları gibi insan ticareti için yüksek risk altında olan çocukları tespit etmekte ve korumaktadır. Bu programın tespit ettiği yüksek riskli çocuklar, sığınma evlerinin aldığı ek güvenlik önlemlerinin kapsamındadır. İnsan ticareti mağdurları sıklıkla göçmen tarım işçisi olurlar.
3. Suriyeli Mültecilerin Çocukları Yüksek Riskli: Türkiye’deki Suriyeli mültecilerin sayısı artmaya devam ederken, göçmen tarım işçisi olarak çalışan Suriyeli ailelerin sayısı da artıyor. Türkiye içindeki statülerinden dolayı, bu işçilerin çoğu Türk göçmen işçilerden daha uzun saatler çalışıyor ve daha düşük ücret alıyorlar; çocuklar çoğu zaman yetişkin ücretinin yarısını alıyor . Suriyeli mültecilerin çocukları, eğitime erişimin azalması, ayrımcılık ve mali engeller nedeniyle göçmen işçiliği sektörünün kalıcı bir parçası olma riski daha da yüksek.
4. Türk Hükümeti’nin Çocuk İşçiliğini Ortadan Kaldırmaya Yönelik Çabaları: Türk hükümeti, devlet tarafından finanse edilen çeşitli programlarla yüksek düzeydeki çocuk işçiliğiyle mücadele etmek için çaba göstermiştir. Şartlı Eğitim ve Sağlık Yardım Programı , ilkokul çağındaki çocuklara verilen ücretsiz süt ve kitap şeklini alan “nakit transferleri yoluyla yoksulluğu azaltmayı hedefliyor ”. 2017 yılında bu programdan yaklaşık 190.000 çocuk yararlanmıştır. Türk hükümeti, yiyecek ve eğitim desteği sağlayarak, ailelerinin ekstra para kazanmak için çalışmak yerine çocuklarının okulda olması için zaman ayırabileceklerini hissettiği çocuklar için bir öğrenme ortamı yaratmayı hedefliyor.
5. Türkiye’de çocuk emeğinde 2018 yılında artış Görüldü: Türk hükümetinin Türkiye’de çocuk işçiliğini önlemek ve nihayetinde sona erdirmek için aldığı kapsamlı önlemlere rağmen, çocuk işçi sayısında 2018’de belirgin bir artış görüldü. Türk hükümeti, Uluslararası Çalışma Örgütü’ne (ILO) 2015 yılına kadar çocuk işçiliğine son vereceğini taahhüt etti, ancak şimdiye kadar durum böyle olmadı.
6. Çocuk İşçilerin Eğitim Oranları: Türkiye’de çocuk işçilerin çalıştıkları uzun saatler nedeniyle fındık çiftliklerinde çalıştıkları bölgelerdeki okullara düzenli olarak devam edemiyorlar. Çocuklar ayrıca  aileleriyle çok sık hareket ettikleri için bu çocukların herhangi bir okulda kalıcı bir kayıt oluşturmasına ve okula gitme olasılıklarının azalmasına katkıda bulunuyor. Ayrıca ağır sanayinin olduğu bölgelerde bulunan meslek okulları , çocuklara endüstriyel alanda devam eden çalışmalarını teşvik eden bir eğitim veriyor.
7. Çocuk İşçiliğinde Asgari Yaş: Türkiye’de çocukları çocuk işçiliğinden koruyan mevcut yasalar bulunmaktadır. Tarımsal işler için asgari yaş sınırı 15 ve tehlikeli işler için asgari 18 yaş sınırı vardır. Halihazırda Türkiye’de de zorla çalıştırma ve çocuk kaçakçılığı yasağı mevcuttur. Türkiye hükümetinin çabalarına rağmen, çocukları tehlikeli çocuk işçiliğinden korumayı amaçlayan yasal çerçevede boşluklar  hala devam etmektedir .
8. Mevcut Çocuk İşçiliği Yasalarının Etkili Uygulanması: Türk hükümetinin çocuk işçiliği için yürürlükte olan yaş sınırlarının yanı sıra Çocukların ve Genç İşçilerin İstihdamına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikte izin verilen hafif işler listesi olmasına rağmen, Türkiye’de çocuk işçiliği yüksek seviyelerde devam etmektedir. Mevzuattaki ve çocuk işçilerin fiilen korunmasındaki bu boşluğun bir kısmı, kısmen az sayıda müfettiş sayısından ve tarım işinin hafif işçilik olarak sınıflandırılmasından kaynaklanmaktadır. İlkeler Yönetmeliği, ülkenin yasal olarak meyve ve sebzeleri toplamayı hafif bir iş olarak düşünmesi gerektiğini ve dolayısıyla göçmen tarımına çok az kısıtlama getirdiğini belirtmiştir. Buna rağmen, yasal çerçevede var olan boşluklar “[Türkiye’nin] çocuk işçiliği yasalarının yeterince uygulanmasını engelleyebilir.”
9. Türkiye’de Çocuk İşçiliğiyle Mücadele Ulusal Programı: Türkiye hükümeti, uluslararası çocuk işçiliği kanunlarına uyumu sürdürmek için çaba göstermiştir. Ulusal Çocuk İşçiliği ile Mücadele Programı 2017’de başladı ve 2023’e kadar devam edecek . Bu program, Türkiye’deki mevcut çocuk işçiliği yasalarının hiçbirinin ihlal edilmemesini sağlamak için göçmen tarımı, sokak işleri ve küçük ve orta ölçekli sanayilerde yapılan işlerin işgücü sektörlerinin gözetiminin sürdürülmesine odaklanmaktadır.
10. Çocuk İşçiliğine Karşı Küresel Yürüyüş:
    Uluslararası alanda dünya çapında çocuk işçiliğini sona erdirmek için mücadele eden çok sayıda STK vardır. Çocuk İşçiliğine Karşı Küresel Yürüyüş, “tüm çocukların haklarını, özellikle de ücretsiz ve anlamlı bir eğitim alma hakkı ve ekonomik sömürüden kurtulma hakkı olmak üzere dünya çapındaki çabaları koruma ve teşvik etme” misyonuna sahip böyle bir organizasyondur. “Küresel Yürüyüş”, politika yapıcılara sorunların savunulması, dünya çapında çocuk işçiliği konusunda farkındalık yaratma ve Uluslararası Çalışma Örgütü gibi mevcut kuruluşlarla ortaklıklar kurma yoluyla çalışır. Küresel Yürüyüş, odak alanlarının çoğunda başarı gördü. “Global March”(küresel Yürüyüş), 2018’de Belçika’nın Brüksel kentinde Çocuk Hakları için Sınır Tanımayan Parlamenterler Buluşması düzenledi. Sri Lanka, Benin, Togo, Paraguay, Uganda, Gana, Hollanda ve Kosta Rika’dan milletvekillerinin katıldığı parlamentonun sonunda, tüm milletvekilleri ülkelerindeki çocuk işçiliğini sona erdirmek için kendi parlamentolarında çalışmayı taahhüt ettiler.

Türkiye, tehlikeli ve zarar verici çocuk işçiliğine son vermek için hâlâ ilerlemeye ihtiyaç duyuyor, ancak kendi programlarında ve uluslararası programlarda attığı adımlar, Türkiye’de çocuk işçiliğinin geleceği için umut veriyor. Bu gelecek, bir çocuğun eğitim alma ve tarlaların dışında istikrarlı bir yaşam sürme hakkının daha güçlü şekilde korunmasını içeriyor.

*Anne Pietrow
 Sosyal Ağ ve Siyasal Psikoloji (SNaPP) Laboratuvarı için lisans araştırma görevlisi, 
Lisans Onur Konseyi temsilcisi ve Delta Gamma Kardeşliği üyesidir.
https://borgenproject.org/10-facts-about-child-labor-in-Turkey/ Rhinebeck, New York

yeni binyılın kıyısında