IŞİD-K (IŞİD-Horasan grubu) Nedir? Kabil Havaalanı Saldırısının Arkasındaki Grup ve Taliban Rekabeti Üzerine İki Terör Uzmanı İle
26 Ağustos 2021 tarihinde Kabil havaalanı dışında toplanan kalabalığa yapılan saldırıda 13 ABD askeri dahil olmak üzere en az 110 masum sivil hayatını kaybetti. Başkan Joe Biden’in örgütün – Afganistan’da faaliyet gösteren IŞİD’e bağlı bir grup olan IŞİD-K tarafından yapıldığını söyledi. Başkan Joe Biden
‘ın grubun “havaalanını hedef almak ve ABD’ye ve müttefik güçlere ve masum sivillere saldırmak istediği” konusunda uyarmasından birkaç gün sonra meydana geldi. Koordineli intihar bombası ve silahlı saldırının sorumluluğunu IŞİD-K üstlendi ”
IŞİD-K, ISKP ve ISK kısaltmalarıyla da bilinen İslam Devleti Horasan Eyaleti, İslam Devleti’nin Irak ve Suriye’deki çekirdek liderliği tarafından tanınan Afganistan’da faaliyet gösteren İslam Devleti hareketinin resmi üyesidir .
IŞİD-K resmen Ocak 2015’te kuruldu. Kısa bir süre içinde kuzey ve kuzeydoğu Afganistan’daki çeşitli kırsal bölgelerde toprak kontrolünü sağlamlaştırmayı başardı. Afganistan ve Pakistan’da ölümcül bir faliyet yürüttü. İlk üç yıl içinde, IŞİD-K , Afganistan ve Pakistan’daki büyük şehirlerde azınlık gruplarına, kamu alanlarına, devlet kurumlara ve hükümet hedeflerine yönelik saldırılar başlattı .
Bir Afgan askeri, Afganistan’ın doğusundaki Nangarhar eyaletinde eski bir IŞİD-K hapishanesini araştırıyor. Andrew Renneisen/Getty Images
Ekonomi ve Barış Enstitüsü’nün Küresel Terörizm Endeksi’ne göre , 2018 yılına kadar dünyanın en ölümcül dört terör örgütünden biri haline geldi .
Ancak IŞİD-K, ABD liderliğindeki koalisyon ve Afgan ortakları karşısında büyük toprak, liderlik ve taban kayıpları yaşadıktan sonra – ki bu , 2019’un sonlarında ve 2020’nin başlarında 1.400’den fazla savaşçısının ve ailelerinin Afgan hükümetine teslim edilmesiyle sonuçlandı – Bu durum örgütün bazıları tarafından yenilgiye uğratıldığı olarak ilan edildi .
Bize grubun geçmişinden biraz daha bahseder misiniz?
IŞİD-K, Pakistanlı Taliban, Afgan Taliban ve Özbekistan İslami Hareketi’nin eski üyeleri tarafından kuruldu . Bununla birlikte, zaman içinde grup, çeşitli diğer gruplardan militanları kaçırdı
Grubun en güçlü yönlerinden biri, bu savaşçıların ve komutanların yerel uzmanlıklarından yararlanma yeteneğidir. IŞİD-K, ilk olarak Afganistan’ın Pakistan ile kuzeydoğu sınırında yer alan ve El Kaide’nin Tora Bora bölgesindeki eski kalesi olan Nangarhar eyaletinin güney bölgelerinde topraklarını birleştirmeye başladı .
IŞİD-K, sınırdaki konumunu Pakistan’ın aşiret bölgelerinden malzeme ve asker toplamak için ve ayrıca operasyonel ittifaklar kurduğu diğer yerel grupların tecrübesinden faydalanmak için kullandı.
Önemli kanıtlar, grubun IŞİD‘in Irak ve Suriye’deki ana örgütsel yapısından para , talimat ve eğitim aldığını gösteriyor . Bazı uzmanlar bu rakamları 100 milyon ABD dolarının üzerine çıkardı.
Amaçları ve taktikleri nelerdir?
IŞİD-K‘nin genel stratejisi, İslam Devleti hareketinin sözde halifeliğini Orta ve Güney Asya’ya yayması için bir zemin oluşturmaktır.
Kısmen kendinden önceki cihatçı grupların mirasını ele geçirerek, bölgedeki en önde gelen cihatçı örgüt olarak kendisini güçlendirmeyi hedefliyor. Bu, grubun eski cihatçı savaşçıların yanı sıra kentsel alanlardaki genç nüfusa hitap eden mesajlarında açıkça görülmektedir .
Grubun Irak ve Suriye’deki adaşı gibi, IŞİD-K da personelinin uzmanlığından ve yıkıcı saldırılar gerçekleştirmek için diğer gruplarla operasyonel ittifaklardan yararlanıyor. Bu saldırılar, Afganistan’ın Hazara ve Sih nüfusu gibi azınlıkların yanı sıra gazetecileri , yardım görevlilerini , güvenlik personelini ve hükümet altyapısını hedef alıyor .
IŞİD-K’nin amacı, diğer gruplardan hayal kırıklığına uğramış savaşçıları saflarına katmak için kaos ve belirsizlik yaratmak ve herhangi bir hükümet iktidarının halk için güvenlik sağlama yeteneği konusunda şüphe uyandırmaktır.
IŞİD-K’nin Taliban ile nasıl bir ilişkisi var?
IŞİD-K, Afgan Taliban’ını stratejik rakipleri olarak görüyor. Afgan Taliban’ını, yalnızca Afganistan sınırlarıyla sınırlı bir hükümet kurma hırsı olan “ pis milliyetçiler ” olarak damgalıyor. Bu, İslam Devleti hareketinin küresel bir halifelik kurma hedefiyle çelişiyor.
IŞİD-K, kuruluşundan bu yana, ülke genelinde Taliban mevzilerini hedef alırken, Afgan Taliban üyelerini bünyesine katmaya çalıştı.
IŞİD-K‘nin çabaları bir miktar başarı ile karşılaştı, ancak Taliban,IŞİD-K personeline ve pozisyonlarına yönelik saldırılar ve operasyonlar düzenleyerek grubun çıkardığı zorlukları aşmayı başardı .
Bu çatışmalar genellikle ABD ve Afgan hava gücü ve IŞİD-K’ya karşı kara operasyonları ile birlikte meydana geldi , ancak bu operasyonların ne ölçüde koordine edildiği hala belirsiz.
Açık olan şey, IŞİD-K‘nin insan gücü ve liderlik kayıplarının çoğunun ABD ve Afgan liderliğindeki operasyonların ve özellikle Amerikan hava saldırılarının sonucu olduğudur.
IŞİD-K Afganistan’da ve uluslararası toplum için ne kadar tehdit oluşturuyor?
Göreceli olarak zayıflamış bir örgüt olarak IŞİD-K‘nin acil hedefleri, saflarını yenilemek ve yüksek profilli saldırılar yoluyla kararlılığını işaret etmektir. Bunu yapmak, grubun Afganistan-Pakistan havzasında pasif bir oyuncu olmaktan kurtulmasına yardımcı olabilir. ABD’ye ve yurtdışındaki müttefiklerine saldırmayı hedeflese de grubun Batı’ya yönelik saldırılara ilham verdiği mi yoksa doğrudan saldırıları gerçekleştirmede aktif rol oynadığı mı konusu ABD askeri ve istihbarat topluluğunu bölen bir konudur .
ABD’nin Afganistan’dan çekilmesinin IŞİD-K ‘ye nasıl fayda sağlayacağını söylemek için henüz çok erken, ancak Kabil havaalanına yapılan saldırı, grubun oluşturduğu tehdidin devam ettiğini gösteriyor.
Kısa vadede, IŞİD-K muhtemelen panik ve kaos ekmek, geri çekilme sürecini bozma ve Afgan Taliban’ın topluma güvenlik sağlayamayacağını gösterme çabalarına devam edecek.
Grup, uzun vadede bir düzeyde bölgesel kontrolü yeniden oluşturabilir ve daha fazla savaşçıyı bünyesine katabilirse, büyük olasılıkla geri dönerek ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeylerde tehdit oluşturmaya devam edecektir.
*Amira Jadoon Amerika Birleşik Devletleri Askeri Akademisi West Point Terörle Mücadele Merkezi’nde Yardımcı Doçent*Andrew Mines George Washington Üniversitesi Aşırılıkçılık Programında Araştırma Görevlisi
