İnsan, çoğu zaman kendi acziyetini devasa kelimelerin arkasına saklamayı sever. Bugün etrafımıza baktığımızda, memleketin kaderinden dünyanın öbür ucundaki mazlum coğrafyalara, Gazze’den küresel adaletsizliklere kadar her büyük meselede en gür sesle konuşanlar görürüz. İlk bakışta bu devasa hedefler, yüce bir duyarlılığın ve büyük bir davanın işareti gibi durur. Oysa biraz yakından bakıldığında, bu büyük anlatıların çoğunun ardında derin bir korkaklık ve sorumluluktan kaçış yatar.
İnsan çoğu kez ulaşamayacağı hedefleri sever. Kimsenin kendisinden “Haydi, o cepheye git ve savaş” demeyeceğini bildiği alanlarda kahramanlık taslamak kolaydır; bedeli yoktur, riski yoktur, sadece bolca alkışı ve vicdan rahatlatıcı bir konforu vardır. Asıl sınav ise kimsenin alkışlamadığı, ama doğrudan omuzlarımıza yüklenen o “küçük” sorumluluklarda başlar. Yanı başındaki dostunun haksızlığa uğradığını görüp üç kuruşluk menfaati için susan, bir kardeşinin basit bir derdine derman olmaktan aciz kalanların dünyayı kurtarma nutukları, sadece kendi korkaklıklarına diktikleri görkemli birer kılıftır.
Kadim hikâyeler ise bize büyüklüğün tam tersi bir yerde durduğunu fısıldar.
Yermük Savaşı’nın kızgın kumlarında can veren o üç sahabeyi düşünelim. Onlar tarihin akışını değiştirecek büyük stratejilerden değil, ellerindeki bir yudum suyu yanındaki kardeşine uzatmaktan bahsediyorlardı. Ne kimse onlardan o suyu vermelerini zorla istiyordu ne de vermeseler ayıplanacaklardı. Ama onlar, “küçük” gibi görünen o bir damla merhameti kendi canlarının önüne koyarak çağları aşan bir büyüklüğe ulaştılar.
Ya da Antik Yunan’ın o meşhur dostları Damon ve Pythias’ı hatırlayalım. İkisi de krallıklar devirmeye, dünyayı değiştirmeye soyunmadı. Biri sadece dostunun son bir kez ailesini görebilmesi için kendi boynunu celladın ipine uzattı; diğeri ise verdiği basit bir söze sadık kalmak için ölüme koşarak geri döndü. Dostluk hukuku, en büyük savaşları kazanmak değil, dostun en küçük mağduriyetinde bile hiç tereddüt etmeden elini taşın altına koyabilmektir.
Hayatta hiçbir şeyi “küçük” görmemek, asıl büyüklüğün ta kendisidir. İnsan, uzaklardaki yangınlara ağıt yakarken hemen yanındaki dostunun üşümesine göz yumuyorsa, o ağıtların hiçbir hükmü yoktur. Bizi gerçekten büyüten şey, ulaşamayacağımız ufuklara dair kurduğumuz süslü cümleler değil; bedel ödemeyi göze alarak bir kardeşimizin elinden tuttuğumuz o sessiz anlardır.
Çünkü insanın gerçek çapı, kurtarmaya soyunduğu dünyalarla değil, sahip çıktığı tek bir dostun hukukuyla ölçülür.
Oysa küçük gördüğümüz şeyler karşısında sergilediğimiz tavırlar, bizim büyüklüğümüzü ortaya koyar.
Dostuna hayrı olmayanın, insanlığın yüce hedeflerinden söz ediyor olması tam bir trajedidir. Kemalat alanında ne büyük vardır ne de küçük.
About The Author
