İranlı Yönetmen Dariush Mehrjui ve Eşi Evlerinde Öldürüldü
Ünlü İranlı film yönetmeni Dariush Mehrjui’nin hayranları , evinde kimliği belirsiz bir saldırgan tarafından öldürüldüğüne ilişkin şok edici haberle uyandı. 83 yaşındaydı.
Devlet medyası Pazar günü, Mehrjui ve eşi Vehideh Mohammadifar’ın ülkenin başkenti Tahran’ın batısındaki bir banliyödeki evlerinde bıçaklanarak öldürüldüğünü bildirdi.
IRNA haber ajansı, yönetmenin kızı Mona Mehrjui’nin cumartesi akşamı babasının evini ziyarete gittiğinde korkunç keşfi yaptığını bildirdi. Her iki kurbanın da boyunlarında bıçak yaraları olduğu bildirildi. Soruşturma devam ederken, Muhammedifar’ın geçtiğimiz haftalarda aldığı bıçak tehdidi nedeniyle sosyal medyadan şikayette bulunduğu ortaya çıktı.
Mehrjui 8 Aralık 1939’da Tahran’da doğdu. Çocukluğunda müzik ve resimle, piyano ve santur çalmayla ve minyatür çizmeyle derinden ilgilendi. 1959’da sinema eğitimi almak üzere Kaliforniya’ya gitti. Ancak o günlerde UCLA’nın sinema departmanı, film yapımının bir sanat formu olarak anlamından çok teknik yönleriyle ilgileniyordu. Kendisine oyuncularla nasıl çalışılacağını öğreten Renoir gibi bir dizi film kursuna katıldı ve Felsefeye geçerek UCLA’dan mezun oldu.1964’te mezun olduktan sonra, çağdaş İran edebiyatını Batı’ya tanıtmak isteyen diğer İranlılarla birlikte Pars Review adında bir edebiyat dergisi çıkarmaya başladı. Eski bir Pers masalından uyarlanan bir aşk hikayesi olan ilk senaryosunu yazdı ve bunu filme çevirmek amacıyla İran’a döndü. Ancak proje çöktü ve onun yerine James Bond filmlerinin bir parodisi olan Diamond 33 adlı gerilim filmini yaptı. Film teknik olarak kabul edilebilirdi ancak ticari olarak başarısız oldu.
İkinci uzun metrajlı filmi İnek (Gaw) ona ulusal ve uluslararası tanınırlık kazandırdı ve İran Yeni Sineması’nın doğuşunun sinyalini veren iki filmden biri oldu. İnek, Devlet finansmanını alan ilk projeler arasındaydı, ancak İran kırsal toplumunun karanlık görüntüleri nedeniyle Şah’ın sansürcüleri tarafından yasaklandı. Film, 1971 Venedik Film Festivali’ne kaçırılarak programsız ve altyazısız olarak götürüldüğünde, o yıl festivalin konusu olduğu ortaya çıktı. İnek, Venedik’te Eleştirmenler Ödülü’nü aldı ve dünya festivallerini gezdi. Artık kült film olarak kabul edilen İnek, İranlı eleştirmenler tarafından 3 farklı ankette İran Sinemasının En İyi Filmi seçildi.
Mehrjui’nin üçüncü uzun metrajlı filmi Bay Naïve (Agha-e Haloo), gösterime girmeyen The Cow’a bir tür tepkiydi ve gişe rekorları kırdı. Bir sonraki filmi Postacı (Postchi), Karl Buchner’ın Woyzeck’ine dayanan politik bir metafordu.
Döngü (Dayereh Mina) 4 yıl raflarda kaldıktan sonra Mehrjui’nin yurtdışındaki en başarılı filmlerinden biri oldu. Mehrjui devrime dahil oldu ve devrimin günlük olaylarının kilometrelerce makarasını çekti. Birkaç yıllığına Fransa’ya yerleşti ve büyük Fransız şair Arthur Rimbaud’nun hayatı üzerine bir belgesel film yapabildi. Karşılığında ise İran sinemasının hâlâ en iyi komedisi olarak kabul edilen Localılar’ı (Ejareh Neshinha) yaptı. Mehrjui’nin İranlılar arasında en popüler filmi, 1990 yılının en tartışmalı filmi olan Hamoon’dur ve Mehrjui’nin sosyal konulardan daha kişisel bir sinemaya geçişini işaret ediyordu.
Mehrjui, 1992’den itibaren kadın karakterli filmlere başladı; 6 yılda 4 film, kent toplumlarındaki kadın karakterler ve onların mirasçı takıntılarını konu alıyor. Banoo 7 yıl süreyle yasaklandı ve Sara, Mehrjui’nin birkaç ödülle uluslararası hiti oldu. İki baş karakterli filmi Pari ve Leila evde çok iyi karşılandı ve son filmi Armut Ağacı Mehrjui’nin yönetmenlikteki ustalığının bir örneğidir.
İranlı eleştirmenlere göre Mehrjui, İran sinemasını geliştiren bir kuşak sinemacının temsilcisidir. Dariush Mehrjui’nin filmleri şimdiden 49 ulusal ve uluslararası ödül aldı.
Filmografi:
1967) Diamond 33
1969) The Cow (Gaw), 1970’de vizyona girdi 1970
) Mr. Halou (Aghay-e Halou)
1971) The Brick (kısa film) & Ghanat (kısa film)
1972) The Postman (Postchi)
1974 ) Döngü (Dayereh Mina), 1977’de vizyona girdi 1976
) Kurban (Ghorbani) (kısa film)
1976) Alamoot (TV belgeseli)
1977) Donation (kısa film)
1978) Böbrek Nakli (kısa film)
1980) Gittiğimiz Okul, 1989’da gösterime girdi
1983) Rimbaud’nun Ülkesine Seyahat (TV belgeseli) 1986
) Kiracılar (Ejareh Neshinha) 1987
) Shirak
1990) Hamoon
1992) Banoo, 1999’da gösterime girdi
1993) Sara
1995) Pari
1997) Leila
1998) Armut Ağacı
2002) Bemani
2003) Annemin Misafiri
