İslam ve Oryantalizm: Meryem Cemile’nin Düşüncelerinin Bir Analizi

0
islamin-kulturel-mirasi-ve-musluman-toplumlardaki-yansimalari_1738
Öz
Oryantalistler kendi amaçlarına ve kendi zihinsel seviyelerine göre İslam’ı her yönden hedef almışlardır. Belirli ahlaki değerlere veya adalet duygusuna sahip olan insanlar İslam’ın bazı öğretilerini takdir etmişlerdir, ancak İslam’a karşı olan inatçılıkları ve önyargıları her aşamada gerçeği kabul etmelerine engel olmuştur. Onlardan bazıları, İslam’ın evrensel öğretilerini doğaya yakın bulan ve onu ilahi bir rehberlik olarak kabul ederek Allah’a teslim olan sağlam tabiatlı oryantalistlerdi. Oryantalistler; Muhammed’in özel hayatını, vahyi, ailesini, Ehl-i Beyt’i, Sahabeleri, Kur’an-ı Kerim’i ve Kur’an’ın ilkelerini, hadisleri, çok eşliliği, köleliği ve cihadı yanlış tanıtmışlardır. Hz. Muhammed (s.a.v.) İslam’ın tek kaynağıdır ve biz İslam dinini onun aracılığıyla kanıtlanmış Kur’an ve Sünnet şeklinde aldık. Bu nedenle oryantalistler, dinin bizzat temeline şüphe gölgesi düşürmek amacıyla en büyük saldırılarını Hz. Peygamber’e (s.a.v.) yapmışlardır. Onu alçakça saldırılarının kurbanı yapmalarının nedeni budur. Benzer şekilde Kur’an-ı Kerim de kökeninden derlenmesine, korunmasına ve Müslüman toplumdaki pratik uygulamalarına kadar onların eleştirilerinin büyük bir avı olmuştur. Modern dünyada Müslüman düşüncesi üzerine seçkin bir yazar olan Meryem Cemile, Amerika’nın yerli bir sakini olarak zekasını ve yaşam deneyimlerini kullanarak oryantalistlerin söz konusu yaklaşımıyla mantıklı bir şekilde yüzleşmiştir. Okuyucusuna, İslam’ın insanlığı bu dünyada ve ahirette ebedi başarıya yönlendiren daha saf değerlere sahip bir inanç haline nasıl geldiğini açıkça göstermektedir. Oryantalistlerin tüm İslam karşıtı girişimlerini çürütmüş ve onların ilmi çalışmaları üzerine değerli bir literatür kaleme almıştır; bununla birlikte oryantalistlerin olumlu çalışmalarını da takdir etmiştir. 
Anahtar Kelimeler: İslam, Hz. Muhammed (s.a.v.), Kur’an, Oryantalizm, Meryem Cemile, Din. 
I. GİRİŞ:
İslam’ın iki ana unsuru vardır—Kur’an-ı Kerim ve Hz. Muhammed’in (s.a.v.) yüce öğretileri—ve insanlık tarihinin bu iki büyük gerçeği oryantalistlerin İslam karşıtı çalışmalarının büyük bir avı haline gelmiştir. İslam’ın doğuşundan bu yana, İslam’a karşı kendi teolojik gündemlerini yüceltmek için İslam’a karşı çabalarını bozulmadan sürdüren birkaç grup vardır; çünkü İslam’ı rakipleri olarak görmektedirler ve İslam’ın geçerliliği önünde teslim olmaya hazır değildirler, İslam’a düşmanca bir yaklaşımla yaklaşmaktadırlar. Geçmişte İslam’ın onuruna yönelik bir tehlike olduğunda, Yüce Allah’ın her çağda onu savunmak için mübarek kullarını gönderdiğini görürüz. İslam tarihi, düşmanlarına karşı İslam’ın haysiyeti için çok çalışan bu kadın ve erkek kahramanlarla doludur. Meryem Cemile de onlardan biridir, bu bakımdan yazıları oldukça gerçekçi ve bilimsel bir şekilde örülmüştür. Oryantalistlere verdiği cevaplar farklı kitaplarında yer almaktadır, ancak özellikle “İslam ve Oryantalizm” adlı kitabı, yakın geçmişteki oryantalistlerin edebi eserleri üzerine yaptığı ana çalışmadır. Oryantalistlere cevap verirken gerçek hakikati mantıkla adil bir şekilde sunar ve İslam’a leke sürmeye cesaret eden sözde âlimlere ayna tutar. Hz. Muhammed’in (s.a.v.) şahsiyeti oryantalistler tarafından şiddetli bir şekilde tartışılmaktadır. On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında bir dizi önde gelen oryantalist Peygamber’in hayatı üzerine kitaplar yazmıştır, ancak Müslüman okuyucu oryantalistlerin İslam’a karşı sergiledikleri önyargılı ve öznel yaklaşımı gördüğünde büyük bir üzüntü duymaktadır. [1]

II. METODOLOJİ
Bu makale temelde karşılaştırmalı ve analitik araştırma tasarımı üzerine yazılmıştır. Gerçekleri toplamak için tarihsel ve betimsel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Veriler ağırlıklı olarak birincil kaynaklardan toplanmıştır, bu nedenle kütüphane bilimi kullanımına uyulmuştur. Orijinal kaynaklara ve yetkin kitaplara başvurulmuştur.

Oryantalizmin İslam’a yönelik yorumu Meryem Cemile’nin düşünceleri kullanılarak belirlenmiş ve mantıklı bir şekilde ele alınmıştır. Her iki tarafın kayda değer karşılaştırmalı bir çalışmasının ardından, araştırma bulgularına dayanarak uygun sonuçlar oluşturulmuştur. Bu araştırma makalesinin yazımı sırasında zorunluluk ölçüsü dışında ikincil araçlardan kaçınılmıştır.
Meryem Cemile
Meryem Cemile, üretken yazıları, İslam’a olan bağlılığı, asil karakteri, İslam’a olan adanmışlığı ve kendini vakfetmesi ve İslam’ı kucakladığında sıkıca kavradığı Nihai Hakikati aramaya yönelik bitmek bilmeyen bilgi arayışı nedeniyle modern çağın büyük bir İslam alimi ve dünyadaki milyonlarca Müslüman için bir ilham kaynağıdır. Neredeyse tüm büyük dinlerin karşılaştırmalı bir çalışmasını yaptıktan sonra, huzursuz ve meraklı ruhunu tatmin ettiği için inancı olarak İslam’ı seçmiştir.
Bu bakımdan fedakârlıkları benzersizdir; anavatanını, ailesini terk etmek ve Pakistan’a göç etmek zorunda kalmıştır; bu genç bir kız için gerçekten hayal bile edilemezdi. Ancak önündeki tüm engelleri aşacak kadar cesurdu. İslam’a katılma yolunda hiçbir korkunun, açgözlülüğün veya ilişkinin önüne geçmesine izin vermedi. Ana vatanını temelli terk ederek, yaşam misyonu olarak İslam’a akademik hizmetler sunmaya başladı ve ideal sosyal hayatıyla örnek bir düstur oluşturdu.
“Hayatımı İslami bakış açısıyla makaleler ve denemeler yazmaya adamaya karar verdim. ‘Mekke’ye Giden Yol’dan sonra, Muhammed Esed’in küçük şaheseri ‘Yolların Ayrılış Noktasında İslam’ edebi kariyerimin temeli oldu.”¹
Batılı düşünürlerin ve Oryantalistlerin entrikalarına, İslami düşüncenin yeniden canlanmasına ve savunulmasına en iyi ve en nazik şekilde yanıt vermiş ve modernistlerin olgunlaşmamış görüşlerini eleştirel bir şekilde incelemiştir. Bu bağlamda İslam literatürüne çok önemli ve değerli bir katkı yapmış, bu da doğru yola hizmet etmede etkili ve faydalı olmuştur.
Oryantalizm
Tanınmış bir oryantalist olan Edward Said, oryantalizm üzerine yorum yapar ve bana göre hepsi birbirine bağlı olan oryantalizm anlamında birçok şeyin yer aldığını söyler. Oryantalizm için en kolay kabul edilen konum akademik olandır ve aslında bu etiket birçok eğitim kurumunda hala işlemektedir. Doğu hakkında ders veren, yazan veya araştırma yapan herkes—ve bu durum kişinin antropolog, ekonomist, tarihçi veya filolog olması fark etmeksizin geçerlidir—ister özel ister genel olsun, oryantalisttir ve yaptığı şey oryantalizmdir.²
Batı’da gayrimüslim alimler tarafından İslam’ın ve Hz. Muhammed’in (s.a.v.) ilerleyişine dayalı olarak yapılan araştırmalar genel olarak oryantalizm olarak kabul edilmektedir. Oryantalizmin misyoner bir arka plana sahip olması tarihsel bir gerçekliktir, çünkü oryantalistlerin çoğu ya Hristiyan ya da Yahudi’dir.³

T.P. Hughes, Hz. Peygamber’e (s.a.v.) yönelik Hristiyan düşmanlığını şu sözlerle anlatır: “Muhammed’in kehanetini değerlendirirken, onun yeni bir inancın yaratıcısı olduğunu iddia etmediğini hatırlamak önemlidir. O, Allah’ın peygamberlerinin sonuncusu ve en büyüğüdür. Tanrı’nın Adem’den İsa’ya kadar ilk beş büyük yasa koyucuya açıkladığı gerçek inancı dünyaya tanıtmak için gönderilmiştir! İşte bizim durduğumuz yer burasıdır. Muhammed’e bir asker, bir yasa koyucu, bir şair, büyük engellerin ortasında şöhret çağına yükselen olağanüstü bir deha olarak itibar veriyoruz; onun dünyada şimdiye kadar gördüğümüz en büyük kahramanlardan biri olduğunu şüphesiz kabul ediyoruz; ancak ilahi İsa’nın misyonuna son verme iddiasını düşündüğümüzde, … o Hristiyanlığı sahip olduğu her spesifik hakikatten ve ilahi kurtarıcısından mahrum bırakmaya çalışmıştır.”⁴

Maryam Jameelah (doğum adıyla Margaret Marcus, 1934–2012), Batı modernizmine, sekülerizme ve oryantalizme yönelik keskin eleştirileriyle tanınan Amerikalı-Pakistanlı önemli bir İslam düşünürü ve yazardır. New York’ta seküler bir Yahudi ailesinde doğmuş, uzun süren arayışların ardından 1961 yılında İslam’ı seçerek Pakistan’a yerleşmiş ve İslami düşünce dünyasında derin izler bırakan 30’dan fazla eser kaleme almıştır.
John Sanders bize “Ortaçağ İslam Tarihi” adlı eserinde şunları söyler: “Yine de, ideolojisi doğal olarak İsa’nın aydınlanması ve saf kişiliği olan Hristiyanlar tarafından Arap peygamberinin hiçbir zaman şefkat ve nezaketle görülmediğini inkar etmek faydasızdır.” İslam’ın Hristiyanlığa verdiği zarar ve Haçlı Seferleri sırasında yayılan yanlış bilgiler tarafsız bir yargıya fayda sağlamamıştır ve son zamanlarda Muhammed, uzun süredir özenle sürdürülen gülünç hikâyelerin dolaştığı kışkırtıcı edebiyatta yer almıştır.⁵
Oryantalistler Tarafından Tasvir Edildiği Şekliyle Hz. Muhammed (s.a.v.)
Cemile tarafından, yüzyıllar boyunca Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nde İslam’ın yanlış tanıtılmasını sunan bir makale tartışılmaktadır. Mart 1962’de bu makale, ünlü bir Anglo-Hint Amerikalı yazar olan Aubrey Menon tarafından Holiday (Philadelphia) sayısında yayınlanmıştır.
Her şeyden önce bu makalenin “Muhammedan Dünyası” (Muhammedî Dünya) başlığına itiraz ederek bunun yanıltıcı bir terim olduğunu söyler. Bizim Muhammedî değil, Müslüman olduğumuz cevabını verir. “Muhammedan” ve “Muhammedanizm” terimleri, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) Müslümanların kendisine Tanrı olarak tapınmaları konusunda ısrar ettiği yalanını yayarak tüm Avrupa’da İslam’a karşı nefret yaymak amacıyla Haçlılar tarafından uydurulmuştur. Müslümanların “Muhammedî” olarak tanımlanmaya şiddetle karşı çıkmalarının nedeni budur.⁶
Her yerdeki İslam düşmanlarının karakteristiği olarak Aubrey Menon da kadınlara olan aşırı düşkünlüğünü kanıtlamak amacıyla Hz. Peygamber’in evliliklerinden bahsetmektedir. Hz. Hatice’nin (r.a.) vefatından sonra ve hayatının son on yılında Hz. Peygamber (s.a.v.) iki nedenden dolayı evlenmiştir: Kocaları İslam için savaşırken öldürülen ve kendilerine bakacak kimsesi olmayan dullara sahip çıkmak ve çeşitli kabileler arasındaki ittifak ve uyum bağlarını güçlendirmek. Tam bir fiziksel tatmin içindeki yirmi beş yaşındaki bir adam, şüphesiz kırk yaşında ve iki kez dul kalmış bir kadınla evlenmez, çeyrek asır sonra ölümüne kadar ona tam bir sadakatle yaşamaz ve sonuna kadar onun hatırasını sevmezdi.⁷
Hz. Peygamber’in çoklu evliliği şehit dulları için bir sığınak olmuştur. Çok eşlilikle birçok siyasi ve dini fayda da ilişkilendirilmiştir. Peygamber’in eşiyle akrabalığı olan kabilelerin evlilik gerçekleştikten sonra Müslümanlarla iyi ilişkileri olmuştur. Dolayısıyla çok eşliliğin gerçek nedeni budur, Aubrey Menon gibi oryantalistler tarafından sunulan neden değil.
Dr. Muhammed Halife, İslam aracılığıyla izin verilebilecek ilk şeyin pak olanların evliliği (eşlerin çokluğu) olduğunu ve kesinlikle “birden fazla eş ve koca” anlamına gelen evlilik olmadığını belirtmektedir. İslam eşcinselliği kınar, onu büyük bir ahlaki yozlaşmanın özelliği olarak reddeder. Ne yazık ki, bazı Batı toplumları Hristiyan miraslarıyla bağlarını koparmış, sözde ahlaki ilerleme geçirmiş ve bu tür yıkılmış bir ahlaki çöküşe karşı ya pasif bir tutum benimsemiş ya da onu meşrulaştırmıştır. İslam’ın insanlara dair dengeli, gerçekçi ve tutarlı bir bakış açısı vardır. Kişinin biyolojik eğilimlerine ve doğal arzularına, uygun şekilde disipline edildikleri sürece ek bir yük talep edilmez veya beklenmez. Dolayısıyla İslam çok eşliliğe izin verdiğinde, bu insan doğasının kabulüdür; bazı ciddi sosyal zorluklara güvenli ve istikrarlı çözümlerdir. Bu temel gerçekler, ayrım gözetmeksizin tek evliliği dayatan bazı Hristiyan ve Yahudi kültürleri tarafından göz ardı edilmiştir.⁸

Aubrey Menon daha açık bir şekilde Hz. Peygamber’in takipçi çekmek için şehvetli (ciddi/dünyevi) bir cennet vaaz ettiğini iddia etmektedir. Bunun doğal olduğunu; bunların çölde yaşayan Araplara cazip gelecek şeylerden sadece birkaçı olduğunu söyler. Ancak gerçek şu ki, bu tür bir cennet anlayışı sadece umutsuz zihinlerle, özellikle de inançsızlar arasındakilerle sınırlıdır. Bu kesinlikle gerçek bir Müslümanın düşüncelerinden çok uzaktır. Sayısız şehidimizin, kendilerine fiziksel cinsellikten başka hiçbir şey vermeyecek bir cennet uğruna ölmesi mantıklı mıdır? Fiziksel tatmin uğruna kişinin servetini, sevdiklerini ve nihayetinde hayatını feda etmesi akla yatkın mıdır?⁹

Aubrey Menon gibi sekülerizm ve ateizme ikna olmuş insanlar ahiret hayatı fikrine sahip olamazlar, bu onların acizliğidir; bu yüzden onlara cennet ve cehennem kavramını anlatmak korkunçtur, bu nedenle Hz. Peygamber’in (s.a.v.) takipçileri için şehvetli bir cennet gibi tuhaf ifadeler kullanmıştır. Evrenin metafizik yönü, Yüce Allah’ın görünmeyen ve kanıtlanmamış (gaybi) hakikatiyle ilişkilidir ve buna güçlü bir şekilde inanmak İslami inanç sisteminin bir parçasıdır ve Aubrey Menon gibi insanlar bundan yoksun görünmektedir.
Şehvet Düşkünü Bir Din Olarak İslam
Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nden gelen Hristiyan misyonerler, tüm gayrimüslim dünya bunun gerçek olduğuna inanana kadar İslam’ı “şehvet düşkünü bir din” olarak kötülemişlerdir. Dolayısıyla Aubrey Menon’un makalesinde bu tuzağa düşmesi şaşırtıcıdır. Okuyucularına İslam’ın düşük ahlaki standartlara sahip bir din olduğu ve Müslümanların özgürlüğü ve dünyevi hazzı sevdiği izlenimini vermek için hiçbir fırsatı kaçırmaz. Her takipçisine günde beş vakit namazı, bir ay orucu, ergenlikten sonra cinsiyetlerin ayrılmasını zorunlu kılan; uyuşturucu kullanımı, kumar, fotoğrafçılık, müzik, dans gibi kötülüklerin yasaklandığı ve gayrimeşru ilişkiye karşı en ağır yasal cezaları uygulayan bir inanca nasıl şehvet düşkünü bir din diyebiliriz? Hristiyanlık da dahil olmak üzere başka herhangi bir din bu kadar titiz midir? Kişinin ideolojisine sıkı sıkıya bağlı kalmasını talep eden İslam, son derece saftır.¹⁰
Dolayısıyla İslam’ın şehvet düşkünü bir din olduğunu söylemek tamamen söz konusu bile olamaz. İslam ile ilişkili ritüeller, hangi dinin şehvet düşkünü olduğunu ve hangisinin olmadığını diğer dinler arasında açıkça ortaya koymaktadır. Aubrey Menon’un yukarıdaki ifadesi gerçekleri çarpıtmaktan başka bir şey değildir. Toplumumuzda bile sekülerizme meyilli olan ve İslam’ı sadece camiye hapseden insanlar İslam’ın pratik zorunlu görevlerini yerine getirememektedir.
Princeton Üniversitesi’nde Sami edebiyatı alanında seçkin bir profesör olan Dr. Philip K. Hitti, yıllarca Batı’daki en etkili oryantalist olarak uluslararası alanda tanınmıştır. Daha önce Princeton Üniversitesi Şarkiyat Araştırmaları programının direktörü olan Hitti, diğer tüm şahsiyetlerden daha fazla Amerika Birleşik Devletleri’ndeki şarkiyat araştırmalarının gelişiminden sorumluydu. Ansiklopedilere ve akademik süreli yayınlara sık sık yazı yazan Hitti’nin, dünya çapındaki eğitim kurumlarında önerilen metinler arasında uzun süredir yer alan en ünlü eseri “Arapların Tarihi” (History of the Arabs) adlı kitabıdır.¹¹
Peygamber mi Yoksa Sahtekâr mı?
Cemile, Hitti’nin “İslam ve Batı” adlı kitabının bir incelemesini sunmuş ve iki rakip medeniyetin ortaçağ döneminden günümüze kadar en önemli noktalarını vurgulamıştır. Bu kitapta Dr. Hitti, Hz. Muhammed (s.a.v.) hakkında anlatırken son derece önyargılı görünmüş ve yalnızca tek taraflı görüşler sunmuştur. Bu kitap, Hz. Muhammed’in (s.a.v.) şahsiyetini çarpıtmak için temelsiz mantıklarla yapılan bir çabadan ibaret görünmektedir.
En başında Dr. Hitti, Hz. Peygamber’in (s.a.v.) bir sahtekâr olduğu görüşündedir. Hayatının anlatımı okuyucuya, tüm planı zihninde dikkatlice tasarladığı izlenimini vermektedir. Hicret’ten sonra meydana gelen olaylar üzerine yorum yaparken:
Dr. Hitti, Medine’de dini yönün yavaş yavaş arka plana çekildiğini, politikacının, pragmatik ilişkiler adamının ortaya çıktığını iddia eder. Vahiylerin rolünde bir değişiklik kaydedilmiştir. Tanrı’nın birliğini, sıfatlarını ve insanın O’na karşı yükümlülüğünü şiir ve müzik tarzında vurgulayan o yakıcı, coşkulu insanlar artık eyleme geçer, resmi oruç ve namaz kılar, ayrıca profesyonelliğe, evlilik ve boşanmaya, kölelere ve savaş esirlerine dalarlar.¹²

Önemli olan burada alçakça bir dil kullanılmış olmasıdır. Öğrenmeye dair tüm önceliklerine rağmen Dr. Hitti, hicretin gerçek önemini anlamakta tamamen başarısız olmuştur. Mekke’de Hz. Peygamber sadece bir vaizdi, ancak Medine’de inananları güçlü bir cemaat haline getirdi ve böylece vaazını pratiğe dönüştürdü. Hicretten sonra Medine’de yaşananlar, şüpheden uzak bir şekilde Hz. Peygamber’in (s.a.v.) tarihteki en yüce yasa koyucu olduğunu göstermiştir.¹³

Dr. Hitti’ye yanıt veren Meryem Cemile, Muhammed’in peygamberliğinin zekasının ve isabetinin, dünyanın büyük bir bölümünde hayatı kökten değiştirmesi ve on dört yüzyıl boyunca milyonlarca insanın sevgisini, sadakatini ve bağlılığını kazanmasıyla kanıtlandığını belirtmektedir. Bir sahtekarın aksine, öğrettiği şeyleri başarıyla uygulamıştır. Ve misyonunun hakikatinin nihai kanıtı, kendisine en yakın olan insanların—Ehl-i Beyt’in (ailesinin)—ona en çok inanması ve kişisel karakterine ve eylemlerine adanmış olmasıdır. Yine de Dr. Hitti, gerçeklik tarafından doğrulanmasına rağmen bu inancı kabul edememektedir.¹⁴
Dahası, Hz. Muhammed (s.a.v.) ile ilişkili tarihe baktığımızda onun gerçek özelliklerinden kaçınıldığını iddia etmektedir. Peygamber’in ölümünden yıllar sonra birinci ve ikinci biyografi yazarları tarafından yazılan biyografilerinin, gerçeklere dayanarak değil, biyografi yazarlarının peygamber hakkındaki algılarına dayanarak yazıldığı görüşündedir; çünkü o dönemde biyografi yazarlarının kahramanları hakkında bu şekilde yazmaları uygulamadaydı. İnançlarının kurucusuna ve büyüklüklerinin yaratıcısına duyulan saygı, idealizasyon aşamasına ve en azından halk dinine ve ibadete geçmiştir.¹⁵
İslam Geleneği ve Oryantalistler
İlk Müslüman topluluğun iki aracı, İslami inanç ve uygulamaların katılığını düşürmüştür. Peygamber’e, belirli bir durumla karşılaştığında yapacağı ve söyleyeceği düşünülen gelenekler (hadisler) atfedilmiştir. Unutulmamalıdır ki hadisin otoritesi Kur’an’dan sonra gelir. Merkezi bir dini otoritesi olmayan bir topluluk olduğu için bu boşluğu toplumun fikir birliği (icma) doldurur. Kamuoyunun otoritesini daha da güçlendirmek için Peygamber’in bir hadisi vardı: “Ümmetim dalalet (kötülük) üzerinde birleşmez.” Bu araç sayesinde Muhammed’in mucizeleri kabul edilmiş, türbeleri, hac ziyaretleri ve adaklarıyla birlikte evliya tarikatları küresel olarak benimsenmiş; Kur’an’da referansı bulunmayan sünnet, Hristiyan Kilisesi’ndeki vaftizle eş anlamlı hale gelmiş ve eskiden bir tür şarap sayılan kahve ulusal içecek haline getirilmiştir. Bu genişleme, otoritenin eksik olduğu veya kararlaştırıldığı yerlerde sağlanmıştır.¹⁶
Cemile’ye göre, İslam’ın Kutsal Peygamberinin hayatını ve eylemlerini doğrulamak için Buhari ve Müslim tarafından hazırlanan tanınmış ve sofistike hadis ilminden hiç bahsedilmemektedir. Özgünlük (sahihlik) çok daha iyi test edilmiştir.¹⁷ Bu durum, oryantalistlerin olağanüstü İslami çalışmaları görmezden geldiklerini ve her zaman İslam’da kusur bulmaya çalıştıklarını benimseyen yaklaşımını göstermektedir. Bu da yaklaşımlarının öznelliğini ortaya koymaktadır.
Sir Hamilton Gibb gibi oldukça dengeli bir yazar bile, İslam Peygamberi ve eseri konusunda öznel olmaktan kaçınmanın neredeyse imkansız olduğunu, bunun da biyografi yazarı sayısı kadar Muhammed hakkında teori ortaya çıkmasına yol açtığını kabul etmektedir. Örneğin, sara hastası olarak, sosyal bir uyarıcı olarak, bir proto-Mormon olarak tasvir edilmiştir. Bu tür son derece öznel teorilerin tamamı genellikle alimlerin ana gövdesi tarafından reddedilir, ancak onun hayatı ve eseriyle ilgili herhangi bir yazıya kişisel bir unsur katmaktan kaçınmak neredeyse imkansızdır.¹⁸
S.P. Scott cesurca şöyle belirtir: Kalıtsal önyargıların bir sonucu olarak, her dinin ilkeleri diğer inanç biçimlerinde gerçek takipçiler için sapkın ve yanlış görünür. Tüm dinî inançlar arasında hiçbiri İslam kadar cehalet ve adaletsizliğin etkileriyle karşı karşıya kalmamıştır. Kurucusunun adı on üç yüzyıl boyunca sahtekârlıkla eş anlamlı olmuş, amaçları yanlış ilan edilmiş, samimiyeti inkar edilmiş ve karakteri insanlığı lekeleyen veya rahatsız eden her türlü kötülükle damgalanmıştır.¹⁹
Tüm bunların amacı Hz. Muhammed’in (s.a.v.) karakter suikastıydı ve eğer bu başarılabilirse, Peygamber’in geçerliliği itibarsızlaştırılacaktı. Antropologlar arasında olduğu gibi, İslam’a sempati duyan neredeyse hiçbir oryantalist bulmamak şaşırtıcı değildir. Alimler ‘öznel’ tutumu küçümsediler ve ‘nesnel’miş gibi davrandılar. Ancak böyle bir dış görünüşe rağmen köklü önyargıları gizli kalamadı.
Bu durum, oryantalistlerin sorduğu sorulardan ve Kur’an araştırmalarında kullandıkları metodoloji seçiminden kolayca tespit edilebilirdi; oryantalistlerin temel meşguliyetinin ya İslam öncesi Arap fikir ve geleneklerinden fikir ödünç aldığını ya da bir sahtecilik olduğunu ya da Yahudilik veya Hristiyanlıktan evrildiğini kanıtlamak olduğu sıklıkla fark edilmektedir.
İslam Peygamberi hakkında konuşan Jeffrey Parrinder şöyle demiştir: “Hiçbir büyük lider kendi dini dışında Hz. Muhammed (s.a.v.) kadar iftiraya uğramamış ve yanlış tanıtılmamıştır ve ona karşı Hristiyan tutumu içler acısıdır. Muhammed en baskın öğretmendi ve İslam büyük bir medeniyet kurmuştur.”²⁰
Watt W. Montgomery, İnsan Hastalıklarının Tedavisi (The Cure of Human Ills) adlı kitabında bize şunları söyler: “Seküler bir toplumun savaş propagandasının düşmanın aşağılığını vurgulaması ve eylemlerini kötülemesi gibi, Hristiyanlar da dini düşmanlarını küçümserler.”²¹
Lester Mondale şöyle der: “Dünyanın tüm dinleri arasında İslam, Yahudi veya Hristiyan geçmişe sahip bir kişinin nesnel olarak değerlendirmesi en zor olan dindir.”²²
İslam’ın Temelleri
İslam konusunda eğitimli olduğunu iddia eden oryantalistlerin ana akımı, eski sömürgeci veya misyoner gündem dahilinde faaliyet göstermeye devam etmektedir. Bu nedenle, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki mantıksal süreçten İslam üzerine giderek artan sayıda yazıya sahip olduğumuzda, ne İslam’a ne de Müslüman bakış açısına yönelik açık fikirlilikte herhangi bir ilerleme görmüyoruz.²³
Montgomery Watt’ın temel eseri İslam ve Toplumun Bütünleşmesi (The Integration of Islam and Society) üzerine üstünkörü bir çalışma bile bu ifadenin yükünü büyük ölçüde taşıyacaktır. Bu kitabın başlığı tanıtıldığı şekliyle aldatma vaat etmektedir. Sosyal çürüme çağdaş yaşamın en belirgin özelliği olduğundan, Montgomery Watt çalışmasının amacının sosyal bir bakış açısıyla, özellikle İslam medeniyetinin bu kültürel birliği nasıl bu kadar etkili bir şekilde başardığını iletmek olduğunu ilan etmiştir. Konuyla ilgili tüm çıkarımlarını dürüstçe açıklasaydı, çalışması Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki entelektüel liderlik için olağanüstü değerli bir iş yapmış olabilirdi. Modern dünyanın ahlaki ve kültürel birliğini topluma nasıl kazandıracağı konusunda İslam tarihinden hangi rehberliği çıkarabileceklerini gösterebilirdi.²⁴
Ne yazık ki, yazarın önyargılı fikirleri nedeniyle bu takdire şayan hedef en başından tamamen mahvedilmiştir. Hicretten sonraki uzun ilk bölüm, İslam’ın tarihsel yükselişini ekonomik faktörlere ve Medine’deki Hz. Peygamber’in artan gücünü esas olarak ekonomik faktörlere bağlama gibi ölümcül bir hata yapmaktadır. Bu bakış açısı o kadar tamamen materyalisttir ki tehlikeli bir şekilde Marksizme yaklaşır ve okuyucular, özellikle de Müslüman okuyucular için en sinir bozucu olanıdır; çünkü İslam’ın tüm aşkın değerini inkar eder ve onun muazzam manevi gücü ve çekiciliği ortadan kaldırır. Tüm bu çalışmanın amacı, okuyuculara İslam’ın tamamen insan yapımı olduğu, yalnızca belirli bir zaman ve mekana ait tarihsel bir yaratım olduğu ve başka bir şey olmadığı izlenimini vermektir.²⁵
R.W. Southern benzer bir üslupla yazar; her Avrupalının İslam’ın ne anlama geldiğine ve Muhammed’in kim olduğuna dair bir görüşü vardı. Bu görüş netti ama bilgi değildi ve tasviri yalnızca tesadüfen doğruydu. Yazarı, bilgi eksikliğinin ortasında neşeli bir hayal gücüne kapılmıştı.²⁶ Bu tarzda oryantalistler İslam’ın ilahilikle hiçbir ilgisi olmadığını kanıtlamaya çalışırlar.
Muhammed’in yeni dini daha Arap hale getirmek için kasıtlı olarak uyarladığı açıktır. Medine’den ayrıldıktan sonra bir süre oradaki Yahudilerin kendisini peygamber olarak kabul edeceklerini ummuş, öğretilerini ve ortak noktalarını vurgulamıştır. Ancak birkaç ayın sonunda Yahudilerin arzu edildiği gibi bulunmasının pek olası olmadığını fark etmiş ve görünüşe göre daha az olmak üzere açıkça Arap unsurları getirmeye başlamıştır. En azından bazı insanların isteklerine göre. Daha önce takipçilerine ibadet ederken Kudüs’e yönelmelerini emretmişti. Şimdi ise geleneksel anlatıya göre, Medine’deki bir kabilenin ibadet yerinde ibadet ederken, bunun yerine Mekke’ye dönmesi vahyedilmiş ve o ve tüm grup dönerek Mekke’ye doğru ibadeti tamamlamışlardır.²⁷
O zamandan beri Mekke tüm Müslümanlar için ibadet yönü olmuştur, bu nedenle Yahudilerle her zaman bir çekişme kalmıştır. İslam’da zaten Arap unsurları vardı. Vahiy Arapça Kur’an’dı, Arapça konuşanlar için dini bir dersti ve Kabe’nin Allah’ın evi olarak tanınmasıydı. Şimdi Mekke ve Kabe İbrahim ile ilişkilendirildi ve ilk fırsatta Muhammed bizzat Mekke’yi ziyaret etmeye ve Kabe’yi tavaf etmeye çalıştı ve böylece birçok eski Arap ritüelini İslam’a dönüştürdü.²⁸
Sonuç olarak İslam, tamamen insani bir çaba ve Yahudilik, Hristiyanlık ve Arap pagan dininin tuhaf bir birleşimi olarak tasvir edilmektedir. Hz. Peygamber (s.a.v.), tüm ilahi değerlerden ayrı inanç ve eylemleriyle kendini kandıran bir sara hastası olarak resmedilmiştir.²⁹
Kur’an ile Yahudi veya Hristiyan kutsal metinleri arasındaki herhangi bir çelişki, Hz. Muhammed’in kusurlu hafızasına ve anlayışına atfedilmektedir! Böylece Yahudiler ve Hristiyanlar, Kur’an’ın ilahi bir vahiy değil, sadece diğerleri gibi bir kitap olduğunu göstermek için defalarca mücadele etmişlerdir.³⁰
Yahudi-Hristiyan Mirası
Gerçekten de, oryantalistlerin çoğunun öne sürdüğü gibi, Hz. Muhammed’in (s.a.v.) zeka ve bilgeliğinin dinleyerek ve ikincil yollarla Yahudi-Hristiyan kutsal metinlerinin içeriği hakkında ahlaksız ve yüzeysel bir bilgi edineceğini ve sonra yoluna devam edeceğini iddia etmek kesinlikle mantıklı değildir. Ve sonra bu bilgiye, inançlara ve hikâyelere dayanarak bunların ilahi vahiy olduğunu iddia etmesi.³¹ Bu tür bir kurgunun arkasındaki amacın, İslam’ın ya Hristiyanlıktan ya da Yahudi öğretilerinden oluştuğunu kanıtlamak olduğunu ve bağlantı emsallerinin Peygamber zamanında bunların varlığının kanıtı olarak Yahudilerden ve Hristiyanlıktan bahsedildiğini hayal edebiliriz.
Muhammed’in vahiylerinin kaynağını keşfetme girişiminde kayda değer varsayımlar ve araştırmalar yapılmıştır. Bazıları Muhammed’in Yahudi bir öğretmeni olduğunu söylerken bulgular kesin değildir. Bazıları Suriyeli Hristiyan rahiplerle tanıştığına ve onlardan etkilendiğine inanmaktadır. Diğerleri yaşadığı ticari toplumun çeşitli dinlerin kaleydoskopik bir resmini sunduğuna inanmaktadır, bu spekülasyonlardan herhangi biri doğru olabilir. Temelde Muhammed dininin özgünlüğünü iddia etmedi. Vahyinin daha önceki tüm vahiylerin bir tasdiki olduğunu defalarca belirtti.³²
Peygamber’in Suriye yolculuğu sırasında Hristiyan rahiplerle etkileşime girerek dini öğrendiği iddialarına gelince, ticaret yolculuğunun ağırlıklı veya tamamen Hristiyan topraklarına yapıldığı vurgulanmalıdır. Dolayısıyla Hristiyanlarla hiçbir temas kurmamış olması söz konusu değildir. Önemli olan, kaynaklarda bu yolculukların belirli bir rahipten veya bireysel bir Hristiyandan Hristiyanlık hakkında bilgi almak için kullanıldığına dair hiçbir gösterge bulunmamasıdır. Nestorius ve Bahira ile istişareye dair şüpheli hikâye bile peygamberin kendisinden değil, yalnızca bu iki adamın sorgulamalarından ve görüşlerinden bahseder.³³
Şimdi Hz. Peygamber’in (s.a.v.) okuma yazma bilgisi yoktu ve ana dili Arapçadan başka bir dil bilmiyordu. Okuyamadığı halde Hz. Muhammed (s.a.v.) Yahudilik ve Hristiyanlığın kutsal edebiyatından nasıl “ödünç alabilirdi” ve her ikisi de yabancı dilde olduğu halde bunlara hangi yolla erişebilirdi?³⁴
Yine de oryantalistler Peygamber’in bir miktar dil ve ticari işlem bilgisine sahip olduğunu iddia etmekte ve bu argümanı bu yüzden öne sürmektedirler.
III. BULGULAR
Meryem Cemile, oryantalistlerin İslam’a yönelik öne sürdükleri iddiaları mantıklı bir şekilde ele almıştır. Yukarıda belirtilen tartışmadan, oryantalistlerin İslam’a karşı öne sürdükleri tüm iddiaların sahte, temelsiz ve kendi özel gündemlerini izleyen önyargılı iddialar olduğuna dair önemli bulgular elde edebiliriz. Gerçeklik, oryantalistlerin herhangi bir tarafsız araştırmanın veya bilimsel çalışmanın sonucu olmayan, yalnızca kendi arzu ve hırsları olan bu temelsiz hafifliklerinin tam tersidir. İslam kendisini belirli bir bölge için değil, tüm insanlık için bir din olarak ilan eder; çünkü daha önceki peygamberler belirli bir bölge ve belirli bir insan grubu için gönderilmişti, ancak İslam Peygamberi tüm insanlık için gönderilmiştir. Bu şekilde İslam ve Hz. Muhammed (s.a.v.) eşsiz bir konuma sahiptir. Hz. Peygamber (s.a.v.) tarafından tebliğ edilen İslam öğretileri, dünyanın farklı milletlerinden insanlar için uygulaması kolay, basit ve esnektir. İslam’ı kucaklayan herkes, onun eşsiz ve evrensel varlığının bir parçası olur.
IV. SONUÇLAR
Meryem Cemile ve birçok Batılı âlim, Hz. Muhammed’in şahsiyetinin farklı şekillerde oryantalistlerin önyargılı araştırmalarının konusu olmaya devam ettiği gerçeği üzerinde hemfikirdir. Bazı Oryantalistler Kur’an’ın vahyi hakkında tuhaf fikirler ortaya atmışlardır. Örneğin Nöldeke, Muhammed’in ilk vahiyleri unuttuğunu iddia ederken, Rahip Mingana, Peygamber ve Müslüman topluluğun İslam devletinin hızlı genişlemesine kadar Kur’an’a saygı duymadığını, nihayet gelecek nesiller için bu ayetleri korumayı uygun gördüklerini söylemektedir. Aslında bu mantıksal görüş, kişinin Muhammed’in peygamber olduğuna inanıp inanmamasına bakılmaksızın geçerlidir; çünkü o her hâlükârda Kur’an’ın Allah’ın kelamı olduğu iddiasını korumak için elinden geleni yapmıştır. Eğer gerçekten Allah’ın Elçisi idiyse, mesele açıktır ve Kitabın korunması onun kutsal yükümlülüğüydü. Kur’an ona şimdiye kadarki ilk ve en büyük mucize olarak verilmiştir, bizzat doğası, onu hiç kimsenin yazmadığının kanıtıdır. Tesadüfen, onun gerçekten Allah’ın peygamberi olduğunun tek kanıtı olan bu mucizeyi görmezden gelmek son derece aptalca olurdu. Peki ya tartışma uğruna Muhammed bir sahtekâr olsaydı? Kur’an’ın kendi yaratımı olduğunu doğrulayarak. Ona karşı ilgisizliğe tahammül edebilir miydi? Kesinlikle hayır: görünmeye devam etmeli ve saygı ve özenle muamele görmeliydi, çünkü aksi takdirde sahtekârlığını açıkça kabul etmiş olurdu.³⁵
Peygamber’in Kitab-ı Mukaddes’teki ve Kur’an’daki anlatımları arasındaki tezat, ikincisinin birincisinin taklidi olmadığını açıkça ortaya koymaktadır. İkisi arasında kesinlikle benzerlik noktaları vardır. Ancak bazı oryantalistlerin Kur’an’ın yeni yönleri olduğunu kabul etmesiyle birlikte Kur’an kesinlikle oldukça fazla ayırt edici ve benzersiz şey sunmaktadır. Ancak genel olarak bu kavramla başa çıkmalarının üç yaygın kusuru vardır. İlk olarak, anlaşmazlık noktalarını yalnızca benzerlik açısından veya onlara yapılan gelişigüzel ve ikincil atıflar nedeniyle dışlarlar. İkinci olarak, diğer antik Yunan, İbrani ve Latin eserlerindeki benzer gerçeklere veya fikirlere işaret etmek için hiçbir taşı çevirmeden bırakmazlar ve ardından hemen Kur’an anlatımlarının bunlardan hazırlandığı önerisiyle ilerlerler. Önceki bir eserde, yıllar öncesine ait olsa bile, benzer gerçeklerin veya fikirlerin salt varlığının, aslında onu takip eden eserin öncekine dayandığını kanıtlamadığı göz ardı edilmektedir.³⁶
Burada Meryem Cemile tarafından sunulan kitaplar gibi oryantalistlerin eserlerinde bu fikirler yalnızca yazarın kişisel görüşü olarak değil, inkar edilemez bir gerçek olarak sunulmaktadır. Kibirleri ve gururları öyledir ki, Müslümanlara dinlerini nasıl reforme etmeleri gerektiğini bizzat emretme hakkını kendilerinde görürler! Oryantalizm genel olarak, derin yaratım ve özgün araştırma için en iyi bilim geleneklerine son derece sadık olan nesnel bir İslam ve kültürü çalışması değil, gençlerimizi inançlarına, geleneklerine ve tüm İslam tarihi ve kültürü mirasına karşı isyan etmeye kışkırtmak için kurulan sistematik bir komplodan başka bir şey değildir; bu miras modası geçmiş kabul edilir. Amaç, şüphe, kötülük ve kuşku tohumları ekmek ve cahil ve saf insanlar arasında daha fazla fesat çıkarmaktır. Bununla birlikte, bazı oryantalistlerin İslam edebiyatını farklı dillerde tüm dünyaya yaymak için hizmet ettikleri ve bazılarının da karşılaştırmalı çalışmadan sonra İslam’ı kucakladıkları istisnalar mevcuttur.

Dipnotlar 
¹ Jameelah, Maryam, Memoirs of Childhood and Youth in America, Muhammad Yusuf Khan & Sons, 1. baskı, Lahor, Temmuz 1989, s. 160.
² Said, Edward Wade, Orientalism, New York, Vintage Books, 1979, s. 2.
³ Bkz. Nadvi, Syed Habib-ul-Haq, “Islam and the Orientalists” aylık Ma’arif, Ed. S.A. Rahman. DarulMusannifin. Azamgarh (Hindistan), Mayıs-Temmuz 1983, (Urduca Metin) ve ayrıca Hashmi, Maulana S.A. Qudus, “Orientalists and their Research on Islam”, (Urduca Metin) MaktabahMilli, Karaçi, 1969. Hashmi, Kilise’ye mensup oryantalistlerin uzun bir listesini vermiştir. Ayrıca bkz. Bernard Lewis ‘Islam in History’, s. 142-143. Lewis, Yahudi olan oryantalistlerin uzun bir listesini sunmuştur.
⁴ Hughes, Tina Parsley Notes on Mohammedanism, Londra, 1877, ss. 5-6.

⁵ Saunders, John Joseph., A History of Medieval Islam, Londra, İkinci Baskı, 1966, ss. 34-35.
⁶ Jameelah, Maryam, Islam in Theory and Practice, Muhammad Yusuf Khan & Sons, Lahor, 1990, s. 20.
⁷ A.g.e., ss. 20-21.
⁸ Khalifa, Dr. Muhammad, The Sublime Quran and Orientalism, International Islamic Publishers (Pvt.) Ltd., Karaçi, Pakistan, 2. Baskı, 1989, s. 179.
⁹ Jameelah, Maryam, Islam in Theory and Practice, a.g.e., s. 22.

¹⁰ A.g.e., s. 23.
¹¹ Jameelah, Maryam, Islam and Orientalism, Muhammad Yusuf Khan and Sons, Lahor, 1990, s. 31.
¹² Hitti, Philip K., Islam and the West, An Historical Cultural Survey, D. Van Nostrand Co., Inc., Princeton, New Jersey, 1962, s. 11.
¹³ Jameelah, Maryam, Islam and Orientalism, Muhammad Yusuf Khan and Sons, Lahor, 1990, s. 32.
¹⁴ A.g.e., ss. 37-38.
¹⁵ Hitti, Philip K., Islam and the West, An Historical Cultural Survey, D. Van Nostrand Co., Inc., Princeton, New Jersey, 1962, s. 9.
¹⁶ Hitti, Philip K., Islam and the West, An Historical Cultural Survey, D. Van Nostrand Co., Inc., Princeton, New Jersey, 1962, ss. 22-23.
¹⁷ Jameelah, Maryam, Islam and Orientalism, Muhammad Yusuf Khan and Sons, Lahor, 1990, s. 38.
¹⁸ Gibb, Hamilton, Mohammedanism, A Historical Survey, Oxford University Press, 1950, s. 23.
¹⁹ Scott. S.P. History of the Mahometon Empire in Europe, Philadelphia, 1904, Cilt 1, ss. 58-59.
²⁰ Parrinder, Geoffrey, Encountering World Religions, Questions of Religious Truth, New York, 1967, ss. 84-85.
²¹ Watt, William Montgomery, The cure for Human Ills, Londra, 1959, s. 132.
²² Mondale, Lester, Values in World Religions, Starr King Press, Boston, 1958, s. 35.
²³ Wahid, Abdul, “A Growing Interest in the Teaching of Islam,” The Muslim, Londra, Mayıs 1972, s. 77.
²⁴ Jameelah, Maryam, Islam and Orientalism, a.g.e., ss. 97-98.
²⁵ Jameelah, Maryam, Islam and Orientalism, a.g.e., s. 98.
²⁶ Southern, Richard William, Western Views of Islam, Harvard University Press, 1962, s. 28.
²⁷ Watt, W. M., Islam and the Integration of Society, Paul Rutledge & Kegan, Londra, 1961, s. 93.
²⁸ Watt, W. M., Islam and the Integration of Society, Paul Rutledge & Kegan, Londra, 1961, s. 93.
²⁹ Jameelah, Maryam, Islam and Orientalism, a.g.e., ss. 38-39.
³⁰ A.g.e., s. 24.
³¹ Mohar Ali, Muhammad, The Biography of the Prophet and the Orientalists, King Fahd Complex for the Printing of the Holy Quran Medine, & Center for the Service of Sunnah and Sirah Medine, Cilt 1-A, 1. Baskı, 1997, s. 274.
³² Abbott, Freeland, Islam and Pakistan, Cornell University Press, Ithaca, New York, 1908, ss. 14-15.
³³ Mohar Ali, Muhammad, The Biography of the Prophet and the Orientalists, a.g.e., ss. 265-266.
³⁴ Jameelah, Maryam, Islam in Theory and Practice, a.g.e., ss. 24-25.
³⁵ Al-Azmi, Muhammad Mustafa, The History of the Quranic Text, UK Islamic Academy Leicester, İngiltere, 2003, s. 53.
³⁶ Bkz. Mohar Ali, Muhammad, The Biography of the Prophet and the Orientalists, a.g.e., ss. 289-290.

KAYNAKÇA:

About The Author

Bir yanıt yazın