İslam ve Oryantalizm: Meryem Cemile’nin Düşüncelerinin Bir Analizi
İslam’ın iki ana unsuru vardır—Kur’an-ı Kerim ve Hz. Muhammed’in (s.a.v.) yüce öğretileri—ve insanlık tarihinin bu iki büyük gerçeği oryantalistlerin İslam karşıtı çalışmalarının büyük bir avı haline gelmiştir. İslam’ın doğuşundan bu yana, İslam’a karşı kendi teolojik gündemlerini yüceltmek için İslam’a karşı çabalarını bozulmadan sürdüren birkaç grup vardır; çünkü İslam’ı rakipleri olarak görmektedirler ve İslam’ın geçerliliği önünde teslim olmaya hazır değildirler, İslam’a düşmanca bir yaklaşımla yaklaşmaktadırlar. Geçmişte İslam’ın onuruna yönelik bir tehlike olduğunda, Yüce Allah’ın her çağda onu savunmak için mübarek kullarını gönderdiğini görürüz. İslam tarihi, düşmanlarına karşı İslam’ın haysiyeti için çok çalışan bu kadın ve erkek kahramanlarla doludur. Meryem Cemile de onlardan biridir, bu bakımdan yazıları oldukça gerçekçi ve bilimsel bir şekilde örülmüştür. Oryantalistlere verdiği cevaplar farklı kitaplarında yer almaktadır, ancak özellikle “İslam ve Oryantalizm” adlı kitabı, yakın geçmişteki oryantalistlerin edebi eserleri üzerine yaptığı ana çalışmadır. Oryantalistlere cevap verirken gerçek hakikati mantıkla adil bir şekilde sunar ve İslam’a leke sürmeye cesaret eden sözde âlimlere ayna tutar. Hz. Muhammed’in (s.a.v.) şahsiyeti oryantalistler tarafından şiddetli bir şekilde tartışılmaktadır. On dokuzuncu yüzyılın ikinci yarısında bir dizi önde gelen oryantalist Peygamber’in hayatı üzerine kitaplar yazmıştır, ancak Müslüman okuyucu oryantalistlerin İslam’a karşı sergiledikleri önyargılı ve öznel yaklaşımı gördüğünde büyük bir üzüntü duymaktadır. [1]
II. METODOLOJİ
Bu makale temelde karşılaştırmalı ve analitik araştırma tasarımı üzerine yazılmıştır. Gerçekleri toplamak için tarihsel ve betimsel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Veriler ağırlıklı olarak birincil kaynaklardan toplanmıştır, bu nedenle kütüphane bilimi kullanımına uyulmuştur. Orijinal kaynaklara ve yetkin kitaplara başvurulmuştur.
Meryem Cemile, üretken yazıları, İslam’a olan bağlılığı, asil karakteri, İslam’a olan adanmışlığı ve kendini vakfetmesi ve İslam’ı kucakladığında sıkıca kavradığı Nihai Hakikati aramaya yönelik bitmek bilmeyen bilgi arayışı nedeniyle modern çağın büyük bir İslam alimi ve dünyadaki milyonlarca Müslüman için bir ilham kaynağıdır. Neredeyse tüm büyük dinlerin karşılaştırmalı bir çalışmasını yaptıktan sonra, huzursuz ve meraklı ruhunu tatmin ettiği için inancı olarak İslam’ı seçmiştir.

Tanınmış bir oryantalist olan Edward Said, oryantalizm üzerine yorum yapar ve bana göre hepsi birbirine bağlı olan oryantalizm anlamında birçok şeyin yer aldığını söyler. Oryantalizm için en kolay kabul edilen konum akademik olandır ve aslında bu etiket birçok eğitim kurumunda hala işlemektedir. Doğu hakkında ders veren, yazan veya araştırma yapan herkes—ve bu durum kişinin antropolog, ekonomist, tarihçi veya filolog olması fark etmeksizin geçerlidir—ister özel ister genel olsun, oryantalisttir ve yaptığı şey oryantalizmdir.²
T.P. Hughes, Hz. Peygamber’e (s.a.v.) yönelik Hristiyan düşmanlığını şu sözlerle anlatır: “Muhammed’in kehanetini değerlendirirken, onun yeni bir inancın yaratıcısı olduğunu iddia etmediğini hatırlamak önemlidir. O, Allah’ın peygamberlerinin sonuncusu ve en büyüğüdür. Tanrı’nın Adem’den İsa’ya kadar ilk beş büyük yasa koyucuya açıkladığı gerçek inancı dünyaya tanıtmak için gönderilmiştir! İşte bizim durduğumuz yer burasıdır. Muhammed’e bir asker, bir yasa koyucu, bir şair, büyük engellerin ortasında şöhret çağına yükselen olağanüstü bir deha olarak itibar veriyoruz; onun dünyada şimdiye kadar gördüğümüz en büyük kahramanlardan biri olduğunu şüphesiz kabul ediyoruz; ancak ilahi İsa’nın misyonuna son verme iddiasını düşündüğümüzde, … o Hristiyanlığı sahip olduğu her spesifik hakikatten ve ilahi kurtarıcısından mahrum bırakmaya çalışmıştır.”⁴

Cemile tarafından, yüzyıllar boyunca Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nde İslam’ın yanlış tanıtılmasını sunan bir makale tartışılmaktadır. Mart 1962’de bu makale, ünlü bir Anglo-Hint Amerikalı yazar olan Aubrey Menon tarafından Holiday (Philadelphia) sayısında yayınlanmıştır.
Aubrey Menon daha açık bir şekilde Hz. Peygamber’in takipçi çekmek için şehvetli (ciddi/dünyevi) bir cennet vaaz ettiğini iddia etmektedir. Bunun doğal olduğunu; bunların çölde yaşayan Araplara cazip gelecek şeylerden sadece birkaçı olduğunu söyler. Ancak gerçek şu ki, bu tür bir cennet anlayışı sadece umutsuz zihinlerle, özellikle de inançsızlar arasındakilerle sınırlıdır. Bu kesinlikle gerçek bir Müslümanın düşüncelerinden çok uzaktır. Sayısız şehidimizin, kendilerine fiziksel cinsellikten başka hiçbir şey vermeyecek bir cennet uğruna ölmesi mantıklı mıdır? Fiziksel tatmin uğruna kişinin servetini, sevdiklerini ve nihayetinde hayatını feda etmesi akla yatkın mıdır?⁹
Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’nden gelen Hristiyan misyonerler, tüm gayrimüslim dünya bunun gerçek olduğuna inanana kadar İslam’ı “şehvet düşkünü bir din” olarak kötülemişlerdir. Dolayısıyla Aubrey Menon’un makalesinde bu tuzağa düşmesi şaşırtıcıdır. Okuyucularına İslam’ın düşük ahlaki standartlara sahip bir din olduğu ve Müslümanların özgürlüğü ve dünyevi hazzı sevdiği izlenimini vermek için hiçbir fırsatı kaçırmaz. Her takipçisine günde beş vakit namazı, bir ay orucu, ergenlikten sonra cinsiyetlerin ayrılmasını zorunlu kılan; uyuşturucu kullanımı, kumar, fotoğrafçılık, müzik, dans gibi kötülüklerin yasaklandığı ve gayrimeşru ilişkiye karşı en ağır yasal cezaları uygulayan bir inanca nasıl şehvet düşkünü bir din diyebiliriz? Hristiyanlık da dahil olmak üzere başka herhangi bir din bu kadar titiz midir? Kişinin ideolojisine sıkı sıkıya bağlı kalmasını talep eden İslam, son derece saftır.¹⁰
Cemile, Hitti’nin “İslam ve Batı” adlı kitabının bir incelemesini sunmuş ve iki rakip medeniyetin ortaçağ döneminden günümüze kadar en önemli noktalarını vurgulamıştır. Bu kitapta Dr. Hitti, Hz. Muhammed (s.a.v.) hakkında anlatırken son derece önyargılı görünmüş ve yalnızca tek taraflı görüşler sunmuştur. Bu kitap, Hz. Muhammed’in (s.a.v.) şahsiyetini çarpıtmak için temelsiz mantıklarla yapılan bir çabadan ibaret görünmektedir.
Önemli olan burada alçakça bir dil kullanılmış olmasıdır. Öğrenmeye dair tüm önceliklerine rağmen Dr. Hitti, hicretin gerçek önemini anlamakta tamamen başarısız olmuştur. Mekke’de Hz. Peygamber sadece bir vaizdi, ancak Medine’de inananları güçlü bir cemaat haline getirdi ve böylece vaazını pratiğe dönüştürdü. Hicretten sonra Medine’de yaşananlar, şüpheden uzak bir şekilde Hz. Peygamber’in (s.a.v.) tarihteki en yüce yasa koyucu olduğunu göstermiştir.¹³
İlk Müslüman topluluğun iki aracı, İslami inanç ve uygulamaların katılığını düşürmüştür. Peygamber’e, belirli bir durumla karşılaştığında yapacağı ve söyleyeceği düşünülen gelenekler (hadisler) atfedilmiştir. Unutulmamalıdır ki hadisin otoritesi Kur’an’dan sonra gelir. Merkezi bir dini otoritesi olmayan bir topluluk olduğu için bu boşluğu toplumun fikir birliği (icma) doldurur. Kamuoyunun otoritesini daha da güçlendirmek için Peygamber’in bir hadisi vardı: “Ümmetim dalalet (kötülük) üzerinde birleşmez.” Bu araç sayesinde Muhammed’in mucizeleri kabul edilmiş, türbeleri, hac ziyaretleri ve adaklarıyla birlikte evliya tarikatları küresel olarak benimsenmiş; Kur’an’da referansı bulunmayan sünnet, Hristiyan Kilisesi’ndeki vaftizle eş anlamlı hale gelmiş ve eskiden bir tür şarap sayılan kahve ulusal içecek haline getirilmiştir. Bu genişleme, otoritenin eksik olduğu veya kararlaştırıldığı yerlerde sağlanmıştır.¹⁶
İslam konusunda eğitimli olduğunu iddia eden oryantalistlerin ana akımı, eski sömürgeci veya misyoner gündem dahilinde faaliyet göstermeye devam etmektedir. Bu nedenle, Avrupa ve Amerika Birleşik Devletleri’ndeki mantıksal süreçten İslam üzerine giderek artan sayıda yazıya sahip olduğumuzda, ne İslam’a ne de Müslüman bakış açısına yönelik açık fikirlilikte herhangi bir ilerleme görmüyoruz.²³
Gerçekten de, oryantalistlerin çoğunun öne sürdüğü gibi, Hz. Muhammed’in (s.a.v.) zeka ve bilgeliğinin dinleyerek ve ikincil yollarla Yahudi-Hristiyan kutsal metinlerinin içeriği hakkında ahlaksız ve yüzeysel bir bilgi edineceğini ve sonra yoluna devam edeceğini iddia etmek kesinlikle mantıklı değildir. Ve sonra bu bilgiye, inançlara ve hikâyelere dayanarak bunların ilahi vahiy olduğunu iddia etmesi.³¹ Bu tür bir kurgunun arkasındaki amacın, İslam’ın ya Hristiyanlıktan ya da Yahudi öğretilerinden oluştuğunu kanıtlamak olduğunu ve bağlantı emsallerinin Peygamber zamanında bunların varlığının kanıtı olarak Yahudilerden ve Hristiyanlıktan bahsedildiğini hayal edebiliriz.
Meryem Cemile, oryantalistlerin İslam’a yönelik öne sürdükleri iddiaları mantıklı bir şekilde ele almıştır. Yukarıda belirtilen tartışmadan, oryantalistlerin İslam’a karşı öne sürdükleri tüm iddiaların sahte, temelsiz ve kendi özel gündemlerini izleyen önyargılı iddialar olduğuna dair önemli bulgular elde edebiliriz. Gerçeklik, oryantalistlerin herhangi bir tarafsız araştırmanın veya bilimsel çalışmanın sonucu olmayan, yalnızca kendi arzu ve hırsları olan bu temelsiz hafifliklerinin tam tersidir. İslam kendisini belirli bir bölge için değil, tüm insanlık için bir din olarak ilan eder; çünkü daha önceki peygamberler belirli bir bölge ve belirli bir insan grubu için gönderilmişti, ancak İslam Peygamberi tüm insanlık için gönderilmiştir. Bu şekilde İslam ve Hz. Muhammed (s.a.v.) eşsiz bir konuma sahiptir. Hz. Peygamber (s.a.v.) tarafından tebliğ edilen İslam öğretileri, dünyanın farklı milletlerinden insanlar için uygulaması kolay, basit ve esnektir. İslam’ı kucaklayan herkes, onun eşsiz ve evrensel varlığının bir parçası olur.
Meryem Cemile ve birçok Batılı âlim, Hz. Muhammed’in şahsiyetinin farklı şekillerde oryantalistlerin önyargılı araştırmalarının konusu olmaya devam ettiği gerçeği üzerinde hemfikirdir. Bazı Oryantalistler Kur’an’ın vahyi hakkında tuhaf fikirler ortaya atmışlardır. Örneğin Nöldeke, Muhammed’in ilk vahiyleri unuttuğunu iddia ederken, Rahip Mingana, Peygamber ve Müslüman topluluğun İslam devletinin hızlı genişlemesine kadar Kur’an’a saygı duymadığını, nihayet gelecek nesiller için bu ayetleri korumayı uygun gördüklerini söylemektedir. Aslında bu mantıksal görüş, kişinin Muhammed’in peygamber olduğuna inanıp inanmamasına bakılmaksızın geçerlidir; çünkü o her hâlükârda Kur’an’ın Allah’ın kelamı olduğu iddiasını korumak için elinden geleni yapmıştır. Eğer gerçekten Allah’ın Elçisi idiyse, mesele açıktır ve Kitabın korunması onun kutsal yükümlülüğüydü. Kur’an ona şimdiye kadarki ilk ve en büyük mucize olarak verilmiştir, bizzat doğası, onu hiç kimsenin yazmadığının kanıtıdır. Tesadüfen, onun gerçekten Allah’ın peygamberi olduğunun tek kanıtı olan bu mucizeyi görmezden gelmek son derece aptalca olurdu. Peki ya tartışma uğruna Muhammed bir sahtekâr olsaydı? Kur’an’ın kendi yaratımı olduğunu doğrulayarak. Ona karşı ilgisizliğe tahammül edebilir miydi? Kesinlikle hayır: görünmeye devam etmeli ve saygı ve özenle muamele görmeliydi, çünkü aksi takdirde sahtekârlığını açıkça kabul etmiş olurdu.³⁵
Dipnotlar
¹ Jameelah, Maryam, Memoirs of Childhood and Youth in America, Muhammad Yusuf Khan & Sons, 1. baskı, Lahor, Temmuz 1989, s. 160.
² Said, Edward Wade, Orientalism, New York, Vintage Books, 1979, s. 2.
³ Bkz. Nadvi, Syed Habib-ul-Haq, “Islam and the Orientalists” aylık Ma’arif, Ed. S.A. Rahman. DarulMusannifin. Azamgarh (Hindistan), Mayıs-Temmuz 1983, (Urduca Metin) ve ayrıca Hashmi, Maulana S.A. Qudus, “Orientalists and their Research on Islam”, (Urduca Metin) MaktabahMilli, Karaçi, 1969. Hashmi, Kilise’ye mensup oryantalistlerin uzun bir listesini vermiştir. Ayrıca bkz. Bernard Lewis ‘Islam in History’, s. 142-143. Lewis, Yahudi olan oryantalistlerin uzun bir listesini sunmuştur.
⁴ Hughes, Tina Parsley Notes on Mohammedanism, Londra, 1877, ss. 5-6.
⁵ Saunders, John Joseph., A History of Medieval Islam, Londra, İkinci Baskı, 1966, ss. 34-35.
⁶ Jameelah, Maryam, Islam in Theory and Practice, Muhammad Yusuf Khan & Sons, Lahor, 1990, s. 20.
⁷ A.g.e., ss. 20-21.
⁸ Khalifa, Dr. Muhammad, The Sublime Quran and Orientalism, International Islamic Publishers (Pvt.) Ltd., Karaçi, Pakistan, 2. Baskı, 1989, s. 179.
⁹ Jameelah, Maryam, Islam in Theory and Practice, a.g.e., s. 22.
¹¹ Jameelah, Maryam, Islam and Orientalism, Muhammad Yusuf Khan and Sons, Lahor, 1990, s. 31.
¹² Hitti, Philip K., Islam and the West, An Historical Cultural Survey, D. Van Nostrand Co., Inc., Princeton, New Jersey, 1962, s. 11.
¹³ Jameelah, Maryam, Islam and Orientalism, Muhammad Yusuf Khan and Sons, Lahor, 1990, s. 32.
¹⁵ Hitti, Philip K., Islam and the West, An Historical Cultural Survey, D. Van Nostrand Co., Inc., Princeton, New Jersey, 1962, s. 9.
¹⁶ Hitti, Philip K., Islam and the West, An Historical Cultural Survey, D. Van Nostrand Co., Inc., Princeton, New Jersey, 1962, ss. 22-23.
¹⁷ Jameelah, Maryam, Islam and Orientalism, Muhammad Yusuf Khan and Sons, Lahor, 1990, s. 38.
¹⁸ Gibb, Hamilton, Mohammedanism, A Historical Survey, Oxford University Press, 1950, s. 23.
¹⁹ Scott. S.P. History of the Mahometon Empire in Europe, Philadelphia, 1904, Cilt 1, ss. 58-59.
²¹ Watt, William Montgomery, The cure for Human Ills, Londra, 1959, s. 132.
²² Mondale, Lester, Values in World Religions, Starr King Press, Boston, 1958, s. 35.
²³ Wahid, Abdul, “A Growing Interest in the Teaching of Islam,” The Muslim, Londra, Mayıs 1972, s. 77.
²⁴ Jameelah, Maryam, Islam and Orientalism, a.g.e., ss. 97-98.
²⁵ Jameelah, Maryam, Islam and Orientalism, a.g.e., s. 98.
²⁶ Southern, Richard William, Western Views of Islam, Harvard University Press, 1962, s. 28.
²⁷ Watt, W. M., Islam and the Integration of Society, Paul Rutledge & Kegan, Londra, 1961, s. 93.
²⁹ Jameelah, Maryam, Islam and Orientalism, a.g.e., ss. 38-39.
³⁰ A.g.e., s. 24.
³¹ Mohar Ali, Muhammad, The Biography of the Prophet and the Orientalists, King Fahd Complex for the Printing of the Holy Quran Medine, & Center for the Service of Sunnah and Sirah Medine, Cilt 1-A, 1. Baskı, 1997, s. 274.
³² Abbott, Freeland, Islam and Pakistan, Cornell University Press, Ithaca, New York, 1908, ss. 14-15.
³³ Mohar Ali, Muhammad, The Biography of the Prophet and the Orientalists, a.g.e., ss. 265-266.
³⁴ Jameelah, Maryam, Islam in Theory and Practice, a.g.e., ss. 24-25.
³⁶ Bkz. Mohar Ali, Muhammad, The Biography of the Prophet and the Orientalists, a.g.e., ss. 289-290.
